Plu

PluDiolch i Elan o’r band Plu am ateb y cwestiynnau isod.

Pryd ddechreuodd dy ddiddordeb di mewn cerddoriaeth?
Allai’m dweud yn union pryd dechreuodd fy niddordeb mewn cerddoriaeth ond dechreuais gymryd lot fawr o ddiddordeb yn y sîn gerddoriaeth Cymraeg tua deng mlynedd yn ôl mwy neu lai (pan oeddwn yn 15) pan oeddwn yn mynd i weld bands fel Derwyddon dr Gonzo ac Anweledig.
Fedri di son mwy am Arthur?
Mae Arthur yn gan freuddwydol ac eitha ffantasîol gan ei fod o’n dod o syniad dychmygol. Ond cafodd y syniad yna ei ysbrydoli’n gryf gan dirwedd moel a chorsiog y Migneint, ardal sy’n ymestyn o uwchben dyffryn Machno draw bron at Lyn Celyn a lawr tuag at Ffestiniog. Mae ganddo nifer o byllau a llynoedd sy’n suddo’n ddwfn i mewn i’r tir mawnog a dwi’n meddwl bod ‘na deimlad eitha sci-fi i’r ardal, sydd mor agored ac anghysbell. Mae’r gan yn son am arnofio yn un o’r pyllau ar y Migneint, yn ystod y nos ond ar noson glir a serog, ac mae cymhariaethau cyson yn cael eu gwneud rhwng yr elfenau naturiol yn yr amgylchedd â nodweddion ‘Arthur’, ond dydi o ddim yn glir os ydy Arthur yn berson, ysbryd neu enaid.
‘Obsessed efo gwerin’
Mae Cymru’n obsessed efo gwerin ar y funud, sy’n gret i ni! Mae’n golygu ein bod ni’n brysur iawn ac yn cael cyfleoedd ffantastic. Mae gen i ddiddordeb mawr mewn cerddoriaeth gwerin, ac beth sydd fwyaf cyffrous am y genre yw’r posibliadau.
Mae’n bosib mynd a gwerin i unryw gyfeiriad a’i gyfuno gyda phob math o genres eraill. Ond os dwi’n siarad nid o safbwynt aelod o Plu ond o safbwynt gwrandawr radio/ gwyliwr teledu/ person sy’n cymryd diddordeb mewn diwylliant Cymraeg/ Cymreig, dwi’n meddwl fod yr HOLL werin sydd o gwmpas ar y funud yn eithaf undonnog. Ond dwi’n credu mai ‘phase’ ydi hyn, mi fydd y rhôd yn troi maes o law gobeithio, a dwi’n edrych ymlaen i weld ‘Wythnos seicadelia’ ar s4c a sesiynnau unnos gan gyfansoddwyr chillout ar C2.
Mae Sain wedi gofyn i ni recordio album i blant iddynt ryddhau, felly dyna ‘di’r prif beth byddem yn gweithio arno rhwng rwan a mis Medi. Mae album i blant yn rywbeth doedden ni rioed wedi meddwl amdano cynt a dwi’n meddwl bod yna botensial iddo fod yn rywbeth cyffrous dros ben. Buasai rhyddhau EP yn fuan ac album arall erbyn haf 2015 yn wych, ond mae’n dipyn o sialens dod at ein gilydd i sgwennu i fod yn onest. Cloi ein hunain mewn ryw fwthyn yng nghanol nunlle am bythefnos fysa’n neud y tric bosib!

Arwel Lloyd – Gildas

Arwel Lloyd - Gildas

Arwel Lloyd – Gildas

Ar y gweill ar hyn o bryd …

Wel y peth mwyaf cyfredol mae’n debyg ydy ail albwm stiwdio Gildas – ‘Sgwennu Stori’, sy’n dod allan ddechrau fis Gorffennaf. Mi wnath hi gael ei recordio rhwng mis Ionawr a Mawrth y flwyddyn yma yn Musicbox Studios (Caerdydd) gyda’r cynhyrchydd Llion Robertson. Yn wahanol i’r album gyntaf ‘Nos Da’, mae llu o gerddorion eraill yn ymddangos ar hon. Mae wedi bod yn sbel llawer rhy hir ers y diwetha’ felly mi fydd yn rhyddhad mawr gallu cyflwyno’r caneuon newydd yma.

O ran y gigio, dwi wedi bod wrthi yn weddol gyson dros y flwyddyn, unai gyda Gildas, Al Lewis Band neu Greta Isaac. A pharhau fydd y patrwm dros weddill yr haf gyda Gildas yn perfformio yng Ngwyl Gwydir (31-08-13), Gwyl Hen Dref Caerfyrddin (22/06/13) a Gigs Cymdeithas y Steddfod, Greta Isaac yng Ngwyl Pili Pala (17/05/13) a Beach Break Live (23/06/13) ac Al Lewis yn Maes B (10/08/13) ac yn cefnogi Jools Holland. Dim ond blas o berfformiadau’r haf sydd yma, ewch i wefan unrhyw un o’r bandiau uchod i weld y rhestrau cyflawn. Mi fydd yn haf prysur iawn eto ‘leni.

Ond yn gyffredinol, hyrwyddo y cynnyrch newydd fydd y prif weithgaredd dros yr haf, ‘Sgwennu Stori’ albwm Gildas ac albwm newydd Al Lewis: ‘Battles’.

‘Ffeindio pobl ddiddorol’

Dwi wedi bod yn hynod o ffodus i gael cyd-weithio gydag artistiaid arbennig dros y blynyddoedd – Meic Stevens, Elin Fflur, Al Lewis, Fflur Dafydd, Greta a Miriam Isaac. Roedd hi wir yn anrhydedd cael gweithio a meddwl yn greadigol gyda’r bobl yma. Y bwriad yw parhau i ffeindio pobl ddiddorol i weithio gyda nhw, cyfansoddi a recordio mewn llefydd gwahanol gyda phobl gwahanol. Mae Greta Isaac yn canu deuawd hefo fi ar yr albwm newydd, sef trac teitl yr albwm, mae ganddi hi lais anhygoel sy’n gyrru ias lawr y cefn.

Mi faswn i wrth fy modd petai Gildas yn medru rhyddhau albwm o ddeuawdau rhyw ddiwrnod.

Mi fydd yna rhyw lun o daith gyda Gildas yn hyrwyddo yr album newydd yn ystod yr haf/hydref hefyd, felly mi fydd yn neis gallu cyfarfod â phobl led-led Cymru am sgwrs.

O ran Al Lewis Band, mae’r gwaith wedi dechrau ar drydedd albwm Gymraeg y band. Dwi’n siwr erbyn diwedd y flwyddyn fydd honno wedi cymeryd dipyn o siap ac y barod i’w recordio.

Pan ddechreuais i gyfansoddi nol yn 2006 mi nes i osod targed i mi’n hun o ryddhau rhywbeth bob blwyddyn (Sengl, EP, Album….unrhywbeth!!) er mwyn cadw meddwl creadigol a chadw momentwm cerddorol. Dwi wedi llwyddo hyd yn hyn a mi fasa’n braf cael rhyddhau albwm Gymraeg rhif 3 gyda Al Lewis Band yn 2014 i gadw’n driw at y targed.

Pryd ddechreuais di ganu’r gitâr? 

Deg oed oeddwn i. Mi ges i gitar ar fy mhenblwydd yn 10 – Hohner 3/4 nylon string – mae hi dal gen i. Roedd dad mewn grwp canu yn y 70’au o’r enw Triawd y Bryn ac wedyn Hogiau’r Llan, felly roedd o hefyd yn ganwr/gyfansoddwr oedd yn chwarae’r gitar. Roedd o’n cadw gitar acwstig Fender F250 yn y wardrob yn lloft (mae honno dal gen i hefyd), a bob yn hyn a hyn bydde hi’n dod allan. Dwim yn meddwl fod yna wythnos wedi mynd heibio ers hynny lle nad ydw i wedi gafael mewn gitar.

Dwi wrth fy modd yn gwrando ar waith gitar pobl fel John Martyn, Nick Drake, James Taylor, Chet Atkins, Doc Waston, arddull plycio gyda’r llaw dde. Mae’r gwaith gitar yn eu caneuon yn gyfansoddiadau offerynnol gwych yn eu hunain, felly dwi’n trio defnyddio yr holl ddylanwadau cerddorol hyn pan dwi’n cyfansoddi.

Mae bron pob can gen i gyda Gildas yn dechrau gyda rhyw syniad ar y gitar, patrwm o gordiau neu alaw o ryw fath. Mae’r ‘trefniant’ gitar yn dilyn, yna’r alaw a’r geiriau yn olaf.

Mae’r drefn yn amrywio rhywfaint pan dwi’n cyd-gyfansoddi gyda Al Lewis Band. Gall y caneuon hynny ddechrau gyda unrhywbeth; geiriau, alaw, cordiau neu syniad hyd yn oed. Y peth allweddol yn y berthynas honno yw fod Al a finnau yn ffrindiau oes, ac yn gallu bod yn onest iawn pan mae’n dod i’r gerddoriaeth, gallu cynnig sylwadau positif a negyddol heb i neb ei gymryd yn bersonnol!

Artistiaid sy’n dy gyffroi …

Mae Plu yn un band sy’n wedi ennyn fy sylw yn ddiweddar. Mae eu harddull cyfansoddi, set-yp gwerinol a’r lleisiau hudolus yn rhywbeth sydd yn apelio yn fawr. Mae gwrando yn teimlo fel cam nol i’r 70’au cynnar, sy’n beth da!! Does dim degawd gyfoethocach o ran canwyr/cynfansoddwyr. Allai ddim aros i’w halbwm gyntaf ddod allan.

Mae album newydd Georgia Ruth Williams hefyd yn argoeli’n chwip o gasgliad. Mae hi wir yn ‘gwbod ei sdwff’ pan mae’n dod i gerddoriaeth a dydi cael Cowbois Rhos Botwnnog fel band cenfdir ddim yn ddrwg o beth chwaith nachdi? Dwi meddwl mai Dafydd Cowbois yw fy hoff drymiwr yn yr SRG, mae ganddo fo ‘feel’ anhygoel i gerddoriaeth ‘country’.

Sen Segur yw’r band ifanc sy’n sefyll allan i mi. Mae na rhywbeth hypnotig ei naws yn y gerddoriaeth sy’n tynnu’r gwrandawr i mewn a’u tywys i arall-fyd psychedelic. Mae nhw’n wych yn fyw hefyd. Mae nhw wedi gwneud lot i lenwi’r gwagle nath Jen Jeniro adael ar ol gwahanu.

Arwel Lloyd - Gildas

Arwel Lloyd – Gildas

Unrhyw beth yn peri pryder i ti am y sin gerdd yng Nghymru ar hyn o bryd?  

Mae’r sefyllfa gyda PRS, BBC ac Eos yn parhau i fod yn un anffodus a rhwystredig iawn, dim ond oherwydd nad yw’n ymddangos y bydd unrhyw fath o gyfaddawd yn y dyfodol agos. A dwine fel llwyth o gerddorion eraill eisiau gweld y peth yn cael eu ddatrys fel y gall y diwydiant symud yn ei flaen, be’ bynnag fo canlyniad y trafodaethau.

Ar nodyn fwy gobeithiol, mae nifer o drefi/dinasoedd Cymru wedi profi rhyw fath o adfywiad cerddorol yn ddiweddar – Wrecsam (Gwyl Focus Wales), Llanrwst (Gwyl Gwydir), Abertawe (Gwyl Pili Pala) a Chaerfyrddin (Gwyl yr Hen Dref). Mae’n gyffrous iawn gweld pobl yn ymdrechu’n galed i sicrhau llwyfanau mewn ardaloedd gwahanol i gerddoriaeth o bob math gyda chysylltiadau Cymreig. Mae’n diolch ni fel cerddorion yn anferth. Hoffwn i weld mwy o hyn!

Ydy dysgu yn ogystal â ffeindio amser i gyfansoddi a pherfformio yn anodd? 

Mae’n gallu bod yn lladdfa ar adegau, yn enwedig yr holl deithio a’r diffyg amser i ymlacio. Ond mae gan y rhan fwyaf o bobl yn y SRG swyddi llawn amser byddwn i’n tybio, felly dydio ddim yn beth anghyffredin. Dwi’n mwynhau pob eiliad o’r ddau, ac yn teimlo’n freintiedig iawn yn cael bod yn rhan o’r byd addysg a cherddoriaeth.  

Dy hoff le yn y byd …

Mae’n rhaid i fi ddeud Llansannan dwi meddwl, pentref fy magwraeth. Dwi ddim wedi bod yn byw yno ers 10 mlynedd a mwy bellach, ond mae’n cadw lle agos iawn at y nghalon i. Os bydde’n rhaid i fi ddewis lleoliad, dwi’n meddwl mai Castell Carreg Cennen ydio. Mae ‘na rhyw ramant ac urddas ysgytwol yn perthyn i’r lle, heb son am yr hanes. Mae ‘na gan o’r enw Carreg Cennen ar yr albwm hefyd.

Gyda pwy hoffet ti ganu deuawd a pam? 

Joni Mitchell dwi meddwl. Hi ydi brenhines y canwyr/cyfansoddwyr a’u gitar, heb os, a dwi’n edmygu ei thalent a’i dawn hi’n aruthrol. Mae’n brofiad mor emosiynol gwrando ar ei gwaith, ac yn affodus tydi artistiaid cyfoes heddiw ddim cweit yn gallu cynnig uchelfannau rhywun fel Joni.