Griff Lynch – Yr Ods

Yr Ods Chwith - Griff Lynch

Yr Ods
Chwith – Griff Lynch

Bydd Yr Ods yn rhyddhau eu hail albwm ‘Llithro’ ddiwedd y mis, diolch yn fawr i Griff  Lynch am y cyfweliad. Mae’n son am yr albwm newydd, am  grwpiau, unigolion a bandiau sy’n ei ysbrydoli fel cerddor ac am yr heriau sy’n wynebu cerddorion yng Nghymru heddiw.

Ar y gweill …

Fyddwn ni fel Yr Ods yn perfformio hyd a lled yr Eisteddfod eleni o ‘Caffi Maes B’, Maes B ei hun, gig i Gymdeithas Yr Iaith ac ar y Maes hefyd.

Mai’n Haf prysur iawn i ni gan ein bod ni’n rhyddhau ein hail albwm ddiwedd Gorffennaf sef ‘Llithro’. Byddwn ni’n hyrwyddo honno mewn gwyliau megis Gŵyl Rhuthun, Gŵyl Gardd Goll, Gŵyl Arall, Gŵyl Gwydir, Pesda Roc a Festival No 6, yn o gystal â thaith fach ddiwedd Medi. Main gyfnod cyffrous iawn i ni fel grŵp ar ôl bod yn dawel iawn ers blwyddyn bron.

Mi ryda ni wedi recordio’r albym efo’r cynhyrchydd Kris Jenkins, a chroesawu aelod newydd sef Gwion Llewelyn gynt o’r Race Horses. Hefyd fyddwn ni’n rhyddhau’r Albym ar ffurff Feinal, sydd yn rhywbeth yda ni gyd wedi bod yn awyddus i neud ers blynyddoedd. Bydd nifer cyfyngedig o rheiny ar gael yn yr holl gigs.

‘Amrwd’

Ma’n ail albym ni ‘ Llithro’ chydig yn fwy amrwd na’r stwff da ni wedi recordio o’r blaen. ‘Da ni wedi mynd ati jesd i roi caneuon lawr yn eu ffurf naturiol yn hytrach na plastro’r lleisiau a’r synths gyda bob math o effeithiau. ‘Da ni’n teimlo bod na deimlad fwy organig i’r swn yn gyffredinnol.

Ma’r geiriau ryda ni wedi eu cyfansoddi a’r pynciau ryda ni’n drafod chydig yn wahanol hefyd. ‘Da ni ddim yn son cymaint am ferched, mwynhau ein hunain a thestunau pop confensiynol. ‘Da ni’n myfyrio mwy am faterion sy’n ein poeni ac yn sylwebu mymryn ar sut ma’ hi i fod yn Gymry ohoedran ni, heddiw. Dydi hi ddim yn albym gwleidyddol, dydyn ni ddim chwaith yn trio gwneud ryw safiad o bell ffordd, dim ond ffordd i ni fynegi ambell i rwystredigaeth! Wrth fynd yn hyn, ti’n teimlo’n wahannol am betha’ a falla mai hynny sy’n amlwg yn rhai o’r caneuon.

Ond mewn gwirionedd albym pop ydi hi, efo’r prif fwriad o gael ti i bobio dy ben, symud dy draed, a mwynhau ychydig.

Sut ddechreuodd dy ddiddordeb di mewn cerddoriaeth?

Mi ddechreuodd fy niddordeb i mewn cerddoriaeth yn eithaf cynnar, tua 10 oed falla? Wedi dweud hynny, cael fy fforsho i fynd i wersi piano gan Mam nesi, yn fwy na bod ‘wrth fy modd’ yn mynd. Mi o ni hefyd yn aelod o fand pres Deiniolen o pan o ni’n tua tair ar ddeg ymlaen.

Ond fyswn ni’n deud fod fy niddordeb mewn cerddoriaeth boblogaidd wedi dod yn hwyrach. Dechrau gwrando ar stwff Anweledig, Gogz, Rage Againt the Machine, Nirvana, Radiohead, The Datsuns, Kentucky AFC Meic Stevens a Super Furry Animals pan o ni’n tua 14,15 ac wedyn datblygu chwaeth a tast gwahanol hyd heddiw.

Dy farn di am y SRG yng Nghymru ar hyn o bryd?

Dwi’n teimlo fod y byd cerddoriaeth Cymraeg yn iach iawn ar hyn o bryd. Dwi wrth fy modd efo lot o’r grwpiau ifanc sydd wedi dod i’r amlwg yn y flwyddyn ddwy ddiwethaf megis Candelas, Swnami a Sen Segur. A ma na do ‘fengach byth yn dynn ar eu sodlau megis Y Ffug, Kizzy Crawford, Castro a Yr Eira.

Ma grwpiau sydd ynghlwm a label Peski yn cynnig rwbath hollol ffresh ar hyn o bryd, Y Pencadlys, R-seiliog a Gwenno yn enghreifftiau da. Nid yn unig ma’r artistiaid sydd ar y label yn gallu creu synnau pop a churiadau digidol hollol wallgof, mae nosweithiau ‘Peski Nacht’ yn Jacobs Antiques, Caerdydd yn cynnig ffordd wahannol o fwynhau’r gerddoriaeth – drwy ei glymu a chelf a ffilmiau, mewn lleoliad anisgwyl. Mae nosweithiau megis rhai ‘Peski’ a ‘Nyth’ yn cynnig naws fwy Ewropeaidd i’r holl sin, ac yn cynnig rhywbeth gwahannol i’r gig arferol mewn tafarn.

Yn amlwg mae na ddiffygion yn y sin gerddorol Gymraeg, megis diffyg cynulleidfaoedd, a diffyg breindaliadau. Ond pe bae ti’n edrych ar micro-scenes eraill y byd ar hyn o bryd, dwi’n shwr fysa ti’n dod ar draws yr un problemau.

Mae’n annodd gwneud arian call drwy fod yn artist, neu yn y byd cerddorol yn gyffredinnol ar hyn o bryd, oherwydd argaeledd deunydd am ddim ar y we. Ond I fi, mae Maes B, a digwyddiadau fel Hanner Cant, yn dangos BOD y gynulleidfa yn bodoli o fewn y Gymry Gymraeg, jesd and ydyn nhw’n troi fynny i bob gig (a does dim disgwyl iddy nhw wrth gwrs!). Ond ia, sin iach ac amrywiol iawn ydi neges y gan.

Tasa ti’n cael byw mewn unrhyw gyfnod – pa gyfnod fydda hwnnw a pham?

Dwi’n eithaf hapus efo’r cyfnod dwi’n byw ynddo rwan! Ond o ran cerddoriaeth, fyswn i wedi bod wrth fy modd yn cael profi chwyldro cerddorol y 60au. Bandiau fel The Byrds, The Beatles, Bob Dylan The Doors a Sly and The Family Stone……a Y Blew wrth gwrs. Fysw ni hefyd yn licio bod yn ifanc yn yr 80au cynnar a dechrau band o’r enw Y Cyrff.

Yr anrheg gorau i ti gael erioed? 

Gesi Roller Blades reit smart pan o ni yn tua 10. Ond mi fysa’r ‘fi’ 4 oed yn gorfod dweud ‘Raffael’ sef tedi Teenage Mutant Hero Turtles. Oddo’n ffrind reit dda i fi.

Ti’n wyneb cyfarwydd ar y teledu ac yn llais cyfarwydd ar y radio … Oedd gen ti syniadau am yrfa chydig yn wahanol pan yn iau?

Ddim dyma o ni wedi meddwl fyswn i’n neud. Deud y gwir, dw i ‘rioed wedi rhoi lot o feddwl i mewn i be dwi isho ei neud, jesd neud be sy’n dod yn naturiol. Falla’ mod i wedi landio’n gwneud ‘chydig o gyflwyno achos na fi oedd yr unig un o’r Band oedd yn fodlon gwneud cyfweliadau, ti wasdad yn dod drosodd fel siaradwr gwell pan ma pawb arall o dy gwmpas di’n ddistaw.

@grifflynch

Advertisements

Nia Medi

Nia Medi

Nia Medi

‘Cymanfaoedd canu’

Dechreuodd fy niddordeb mewn cerddoriaeth yn ifanc iawn yng Nghapel Bethania, Y Tymbl mewn cymanfaoedd canu a chanu yn yr Ysgol Sul. Des i ddeall cerddoriaeth a harmoni yn gynnar iawn yn fy mywyd sydd wedi aros gyda fi fyth ers hynny. Wedyn nes i ddarganfod Caryl, Tiffany a Kylie ac yn sydyn iawn cerddoriaeth pop oedd popeth!

Erbyn y 90’au ro’n i’n ffan mawr o indie ac fe ddes i’n gyfarwydd â cherddoriaeth Gymraeg. Dwi’n cofio mynd i gig Catatonia yn yr hen ‘Hospital Club’ yng Nghaerfyrddin a syrthio mewn cariad â Cerys, yna darganfod ‘Jess’ a llogi tap albym ‘Mae’n Hyfryd i Fod yn Fyw’ o lyfrgell Caerfyrddin a’i chware ar repeat.

Yn  hwyrach yn y ddegawd honno nes i ddarganfod cerddoriaeth Ddawns mewn clybiau nos ac wrth gwrs, Llwybr Llaethog ac yna Diffiniad.

Ma’ cerddoriaeth bop a dawns dal yn bwysig iawn i mi ac felly roedd e’n gam naturiol i ymuno â Clinigol. Hefyd, ma’ dylanwad harmonis emynau’r capel wedi aros gyda fi a ‘dw i’n  gweld hi’n hawdd iawn i weithio’r harmonis allan yn y stiwdio pan yn recordio gyda Clinigol.

Beth sgen ti ar y gweill  ar hyn o bryd?

Ar ôl recordio a rhyddhau albym anferth gyda Clinigol llynedd (Discopolis) ma’ pethau chydig yn dawelach erbyn hyn. Ni wedi bod yn trafod y posibilrwydd o recordio mwy, ond ma pawb yn y band mor brysur!

Dwi’n gweithio ar gyfres newydd @ebion ar gyfer BBC Radio Cymru, ma’n chwaer sydd hefyd yn y band yn actores ac yn symud i Lundain cyn hir, a Rufus Mufasa yn cystadlu mewn ‘Battle Raps’ hyd a lled y wlad ynghyd a bod yn weithwraig Cymdeithasol gyda’r dydd!

Wedi dweud hynny, os i ni’n galw’r ‘cyfarfod’ yn ‘barti’ a chynnwys gwin – ma’n hawdd cael pawb yna!

O’m rhan i yn bersonol, ‘dw i newydd ddechrau gweithio ar dracs newydd a dwi yn y lefelau cynnar iawn o’u datblygu a’u cynhyrchu. Dwi’n dueddol o fynd ‘mlaen fel ton gron fod na ddim digon o ferched yn cynhyrchu cerddoriaeth dawns yng Nghymru ac yn sylweddoli fy mod i hefyd yn euog o beidio gwneud.

O’r diwedd ma’r stafell gefn wedi setio fyny i recordio a dw i wedi dechrau cau’n hun fewn yna.

Byw ‘double-life’ 

Rhwng fy arddegau hwyr a’m hugeiniau cynnar  ro’n i’n byw ‘double-life’. O’n i’n treulio lot o amser ar y SRG, yn mynd i gigs Cymraeg, mewn band o’r enw ‘Y Panics’ ac yn caru cerddoriaeth indie y 90’au.

Ar y llaw arall, o’n i hefyd yn dod i dermau mod i’n hoyw ac felly fydden i yn mynd i glwb Nos ‘The Palace’ yn Abertawe bob penwythnos pan nad oedd gig neu’r SRG yn galw. Roedd Y Palace yn hen theatr anferth yn llawn Drag Queens a phobl o bob lliw a llun!

Yno, roedd gen i grwp hollol wahanol o ffrindiau lle oedd neb yn fy nabod i o’r ysgol neu’r SRG. Cerddoriaeth Ddawns oedd yr unig gerddoriaeth oedd yn cael ei chware yn y clwb ac roedd y genre yma yn rhan mawr o’r sin hoyw ar y pryd ac yn dal i fod.

Dwi’n cofio clywed Faithless am y tro cyntaf mewn parti a chael fy llorio gan y swn. Yna, dod yn fwy cyfarwydd â DJ’s gwhanol a syrthio mewn cariad â’r genre. Roedd y cyfnod hwnnw yn fy mywyd chydig bach yn wallgo ond hefyd, wrth edrych nol, mor ddiffiniol a phwysig.

Roeddwn i’n rhan o 2 sin ac roedd gen i ddwy hunaniaeth – y Gymraes oedd yn rhan o’r diwylliant Cymreig, a’r ferch hoyw oedd yn clybio mewn clybiau hoyw dirgel.

Erbyn hyn, dw i’n meddwl mod i wedi plethu’r cyfan ac yn gyfforddus iawn yn fy hun! Hoffwn i weld mwy o bobl ac artistiaid yng Nghymru yn cynhyrchu stwff dawns – ma’ artistiaid fel Plyci a Cyrion yn cynnig swn dawns caled ac yn neud hynny’n wych, a byse’n gret i weld mwy o bobl yn neud hyn.

Clinigol

Ryw 8 mlynedd yn ôl, dechreues i weithio ar rhaglen deledu ‘Wedi 7′ . Ro’ ni’n gyfrifol am lot o’r eitemau cerddoriaeth.

Roedd ‘na fands gwych yn dechrau ymddangos fel Brigyn, Genod Droog, Cofi Bach a Tew Shady a Fflur dafydd a’r Barf (I enwi ond rhai) ond nes i sylwi yn gyflym iawn nad oedd dim cerddoriaeth pop/dawns newydd yn yr iaith Gymraeg yn cyrraedd fy nesg.

Un diwrnod, glaniodd CD sgleiniog  gyda band oedd yn disgrifio’i hun fel band pop dawns o Gaerdydd, ac ar ôl gwrando, deallais yn syth beth oedd y band yma yn trio neud. Roedd Geraint wedi clywed fi’n canu gyda’r Panics ac yn hoff iawn o’n llais a gofynodd i fi ganu ar un o tracs Clinigol yn y dyfodol. A dyna sut ddechreuodd y berthynas. Dw i nawr yn aelod parhaol o’r band a Geraint a fi yn disgrifio’n hunain fel ‘Gwr a Gwraig mewn Pop’!

O ran fy nghyfraniad i, Geraint sydd fel arfer yn sgwennu demo o’r gan yna rhoi mp3 i fi. Dwi’n gwrando ar y demo, yn chware gyda’r melodi ac yna’n cynnig harmonis yn y stiwdio. Dwi hefyd yn rhan o’r trafodaethau a’r penderfyniadau o ran pa artistiaid eraill i weithio â nhw ar dracs gwhanol.

Mae lleisiau merched yn fwy addas i gerddoriaeth dawns na bechgyn a dyna pam ma’r holl artistiaid sydd wedi gweithio ar ‘Discopolis’ a ‘Melys’ yn ferched.

Ar ol clywed y demo ar gyfer ‘Dim ond ti sydd ar ol’, o’n i’n gwbod yn syth mai llais Heather Jones fydde’n gweddu – roedd angen llais pur a diffuant ac roedd e’n hyfryd i gael rhywun mor eiconig ac mor adnabyddus am ganu caneuon gwerin yn rhoi ei llais i gan electronig newydd. Dw i nabod llais fy chwaer , Carys Eleri, yn dda iawn ac felly o’n i’n gwbod yn syth pa gan fyse’n gweddu iddi hi.

Mae Rufus Mufasa wedi ymuno â ni yn barhanol erbyn hyn hefyd. Fe ddechreuodd y berthynas honno flynyddoedd yn ol. Roedd Rufus yn westai ar fy hen sioe radio ar C2 BBC Radio Cymru ar ol i fi glywed chydig o’i thracie ar Myspace. Roedd hi’n ferch mor benderfynol, annibynol a thalentog ac o’n i’n gwbod mod i am weithio gyda hi mewn rhyw fodd yn y dyfodol.

Roedd Geraint a fi yn dechrau chwilio am ferched newydd i gydweithio â nhw ar stwff Clinigol felly dyma  gyflwyno Rufus i Geraint. Doedd Geraint ddim yn siwr be oedd e am wneud gyda’i llais a’i steil unigryw  i ddechrau, ond yr ateb i hynny oedd chware ‘beats’ iddi yn y stiwdio gan adael iddi wneud bach o free style. Drwy hynny, ganed caneuon fel ‘Gypsy Queen’ a ‘Perygl’.

Ynghyd â Carys a Rufus, fi sy’n canu’r caneuon mewn gigs byw. Ma’ Clinigol wedi cydweithio gyda dros 12 o ferched talentog ac eiconig iawn fel Caryl Parry Jones, Elin Fflur, Heather Jones, Margaret Williams ac Amy Wadge – felly byddai’n anodd (heb son am ddrud!) iawn i gael y merched yma i gyd i ganu mewn un gig.

Dydi canu pop/dawns ddim yn hawdd – ma’r pwysau i ganu caneuon sydd a llais Elin Fflur neu Caryl ar y record yn ddigon (Pressure’s ON!) ond hefyd ma’r genre yma mor fanwl gywir o ran y gerddoriaeth; Dyw’r beats na’r trac ddim yn stopio os wyt ti’n colli dy le neu anghofio’r geiriau. Mewn band, neu os fydde’n i’n canu yn acwstig a colli’n lle, ma’n bosib byrfyfyrio neu ‘masgio’r’ camgymeriad, ond mewn pop, all y cyfan fynd ar chwal.

‘Bod yn fanwl gywir’

clinigol

clinigol

Ma steil canu pop yn un sydd yn dy orfodi i  fod yn fanwl gywir o ran llais a rhythm. Hefyd, mae’n rhaid i ti wylio fod dim gormod o vibrato yn y llais a dy fod di’n spot-on gyda’r rhythmau. Ma’ geraint yn ‘perfectionist’ ac ma’ recordio ambell gan yn gallu cymryd lot o amser. Dw i wedi bod am orie yn y stiwdio yn canu un cytgan jest er mwyn cael y peth mor agos at berffeithrwydd ag y gall e fod!

Fi sydd fel arfer yn trefnu’r gigs hefyd a ni fel arfer yn neud siwr fod y nosweithiau hynny yn un parti mawr. Mewn ambell gig mawr fydd y wigs a’r ‘fake eyelashes’ allan, a ni hefyd yn defnyddio fideos gweledol fel cefndir i’r set i neud pethe’n fwy diddorol. Does fawr ddim offerynau ar y llwyfan ac felly dwi meddwl fod e’n bwysig ein bod ni yn gwneud y llwyfan a’r perfformiad yn ddiddorol i’r gynulleidfa.

Merched a’r SRG 

Ma merched gwych ar yr SRG yn cael llwyddiant mawr tu allan i Gymru ac yn rhyngwladol. Ma’ Georgia Ruth newydd ddychwelyd o daith yn India gyda Gwyneth Glyn, yn ogystal â chware yng Ngwyl Werin Canada gyda Lisa Jen a 9Bach.  Ma’ Cate Le Bon newydd symud i LA ar ol creu tipyn o gynnwrf yno wedi neud taith o UDA. Mae’n braf iawn i weld y merched yma’n gwthio’r ffiniau, yn gweld tu hwnt i Gymru a sylweddoli fod hi’n bosib i neidio dros ben Lloegr a mewn i’r byd.

Wedi dweud hynny, byse’n braf gweld mwy o ferched yn cynnig mwy o amrywiaeth o ran cerddoriaeth yng Nghymru. Ma’ cerddoriaeth werin ac acwstig yn boblogaidd iawn ar hyn o bryd a bron pob merch (heblaw ambell eithriad fel Gwenno, Rufus a Cofi Bach) yn mynd am y steil yma.

Dwi’n colli’r cynnwrf a’r egni oedd rhywun fel Swci yn ei gynnig – swn pop edgy a chymaint o bersonoliaeth, agwedd a rwbeth i ddweud,  a dw i’n meddwl fod y sin yn gweiddi am hynny erbyn hyn.

Dwi’n ffan mawr o’r band HAIM o America ar hyn o bryd – bysen i wrth fy modd tase na grwp o ferched yn mynd ati i neud rwbeth tebyg yng Nghyrmu.

Ma’ na ddiffyg merched yn gyffredinol ar y sin hefyd o ran labeli, cynhyrchwyr, trefnwyr, DJ’s a hyrwyddwyr. Ma’r mwyafrif yn ddynion ond nid bai’r dynion yw hynny – does dim byd yn stopio merched rhag bod yn pro-active!

Y SRG dros y 10 mlynedd diwethaf …

O ran y SRG yn newid a chyflwr y sin ar hyn o bryd, wrth gwrs ma pethe wedi newid lot fawr dros y 10 mlynedd ddiwethaf.

Ma’ cerddroiaeth werin ac acwstig  yn boblogaidd iawn ar hyn o bryd a phobl ifanc iawn yn dewis y steil yma o berfformio. Ma’ gen i barch mawr at hyn ond dw i yn gweld ishe bands mawr sy’n cyffroi, yn rhoi perfformiad enfawr  â’r gallu i danio stafell.

Dw i wir ddim yn cofio bod mewn gig lle dw i wedi teimlo fel ‘na ers dyddiau Pep Le Pew. Dw i’n  gweld ishe’r agwedd oedd ar y sin a dim ots pa mor feddw a swnllyd oedd y gynulleidfa, roedd band fel Pep Le Pew (A Genod Drwg wedi hynny) yn gallu hawlio sylw.

Heblaw am ambell fand fel Yr Ods a Bandana, ma’ na ddiffyg enfawr o ‘headliners’. Ma’r gerddoriaeth yn dawel iawn erbyn hyn ac felly o bosib fod y sin yn gyffredinol yn dawelach a llai cyffrous. Ond ‘Swings and Roundabouts’ yw pob dim, a dwi’n dechre teimlo fod na bethau cyffrous iawn rownd y gornel…

‘Garage Pop Rock’ 

Dw i’n hoff iawn o’r band newydd ‘I Fight Lions’ sef proseict newydd y cerddor Hywel Pitts. Ma’r band yn disgrifio’r swn fel ‘Garage Pop Rock’ a ma’n hen bryd cael swn fel hyn allan yna eto. Does dim llawer o gerddoriaeth roc wedi bod o amgylch y lle dros y blynyddoedd ac ma’r band yma’n cynnig hynny ac yn ei wneud e’n dda iawn.

Pan glywes i sesiwn Y Reu ar rhaglen Huw Stephens ar C2 wythnos diwethaf o’n i mor, mor hapus.  Dw i’n edrych ‘mlaen yn fawr i weld y band yma’n datblygu ac yn gobeithio cael y cyfle i’w gweld nhw yn fyw yn fuan iawn. Hefyd, nes i weld Kizzy Crawford yn perfformio mewn rownd o Brwydr Y Bandiau C2 yn ddiweddar. Roedd hi’n canu yn acwstig, yn medru’r gitar yn afreal o dda am ei hoed ac yn meddu ar lais hollol, hollol wych. Ond yn dawel fach, dwi’n gobeithio neith hi ddatblygu i fod chydig mwy amgen a chynnig rwbeth hollol newydd…

Barn Nia Medi yn unig sydd yma