Plu

PluDiolch i Elan o’r band Plu am ateb y cwestiynnau isod.

Pryd ddechreuodd dy ddiddordeb di mewn cerddoriaeth?
Allai’m dweud yn union pryd dechreuodd fy niddordeb mewn cerddoriaeth ond dechreuais gymryd lot fawr o ddiddordeb yn y sîn gerddoriaeth Cymraeg tua deng mlynedd yn ôl mwy neu lai (pan oeddwn yn 15) pan oeddwn yn mynd i weld bands fel Derwyddon dr Gonzo ac Anweledig.
Fedri di son mwy am Arthur?
Mae Arthur yn gan freuddwydol ac eitha ffantasîol gan ei fod o’n dod o syniad dychmygol. Ond cafodd y syniad yna ei ysbrydoli’n gryf gan dirwedd moel a chorsiog y Migneint, ardal sy’n ymestyn o uwchben dyffryn Machno draw bron at Lyn Celyn a lawr tuag at Ffestiniog. Mae ganddo nifer o byllau a llynoedd sy’n suddo’n ddwfn i mewn i’r tir mawnog a dwi’n meddwl bod ‘na deimlad eitha sci-fi i’r ardal, sydd mor agored ac anghysbell. Mae’r gan yn son am arnofio yn un o’r pyllau ar y Migneint, yn ystod y nos ond ar noson glir a serog, ac mae cymhariaethau cyson yn cael eu gwneud rhwng yr elfenau naturiol yn yr amgylchedd â nodweddion ‘Arthur’, ond dydi o ddim yn glir os ydy Arthur yn berson, ysbryd neu enaid.
‘Obsessed efo gwerin’
Mae Cymru’n obsessed efo gwerin ar y funud, sy’n gret i ni! Mae’n golygu ein bod ni’n brysur iawn ac yn cael cyfleoedd ffantastic. Mae gen i ddiddordeb mawr mewn cerddoriaeth gwerin, ac beth sydd fwyaf cyffrous am y genre yw’r posibliadau.
Mae’n bosib mynd a gwerin i unryw gyfeiriad a’i gyfuno gyda phob math o genres eraill. Ond os dwi’n siarad nid o safbwynt aelod o Plu ond o safbwynt gwrandawr radio/ gwyliwr teledu/ person sy’n cymryd diddordeb mewn diwylliant Cymraeg/ Cymreig, dwi’n meddwl fod yr HOLL werin sydd o gwmpas ar y funud yn eithaf undonnog. Ond dwi’n credu mai ‘phase’ ydi hyn, mi fydd y rhôd yn troi maes o law gobeithio, a dwi’n edrych ymlaen i weld ‘Wythnos seicadelia’ ar s4c a sesiynnau unnos gan gyfansoddwyr chillout ar C2.
Mae Sain wedi gofyn i ni recordio album i blant iddynt ryddhau, felly dyna ‘di’r prif beth byddem yn gweithio arno rhwng rwan a mis Medi. Mae album i blant yn rywbeth doedden ni rioed wedi meddwl amdano cynt a dwi’n meddwl bod yna botensial iddo fod yn rywbeth cyffrous dros ben. Buasai rhyddhau EP yn fuan ac album arall erbyn haf 2015 yn wych, ond mae’n dipyn o sialens dod at ein gilydd i sgwennu i fod yn onest. Cloi ein hunain mewn ryw fwthyn yng nghanol nunlle am bythefnos fysa’n neud y tric bosib!

Geraint Lovgreen

Pryd ddechreuodd dy ddiddordeb di mewn cerddoriaeth?

Mae’n siwr mai tua 9-10 oed oeddwn i (tua canol y 1960au) pan ges i a fy chwaer a ’mrawd dri o senglau’r Beatles a gramoffôn gen Nain i Nadolig. Dyna hi wedyn, mi fyddwn i’n gwario fy mhres poced ar senglau – Beatles, Animals, Amen Corner… Dwi’n cofio’n iawn mai chwe swllt ac wyth ceiniog (tua 30c) oedd pris sengl. Ges i gitâr blastic Beatles wedyn a gwneud “grwp” efo mrawd chwech oed! Sgwennais gân 4 cord o’r enw “You’ll be sorry some day” – ein hit mwya (wel, ein hunig gân, o bosib). A dwi’n ei chofio hi hyd heddiw!!

 Sut sin gerddorol sydd yng Nghymru ar hyn o bryd yn dy farn di?

Mae’na artistiaid ofnadwy o dalentog yn gwneud pob math o gerddoriaeth yn Gymraeg erbyn hyn – dwi’n rhyfeddu ac yn gwirioni ar artistiaid ifanc mor amrywiol â Gareth Bonello, Yr Ods, Mr Phormula, Georgia Ruth … ac ymlaen ac ymlaen, mae ’na gymaint o dalent ar gael.

Y trueni ydi nad oes cynulleidfa deilwng iddyn nhw, mae fel petai’n well gen lawer o bobl lyncu be mae’r cyfryngau’n ei roi iddyn nhw (Britain’s Got Talent ac ati) yn hytrach na mynd allan i weld rhywun gwirioneddol ddawnus a chreadigol yn canu mewn neuadd neu glwb ar eu stepan drws.

Wyt ti’n edmygu unrhyw gerddor arall cyfoes yng Nghymru heddiw? 

Dwi wedi enwi rhai o’r rhai ifanc dwi’n eu hedmygu yn yr ateb uchod – wedyn mae ’na hen stejars fel Geraint Jarman, Endaf Emlyn a Meic Stevens. Dyna’r recordiau Cymraeg cynta brynais i – roedd ‘Hiraeth’ gan Endaf Emlyn yn LP hollol arloesol yn ei ddydd, pan oeddwn i yn nosbarth 6 yn yr ysgol yn y Drenewydd; dyma stwff Cymraeg roedd fy ffrindiau di-Gymraeg yn gallu ei werthfawrogi.

Wedyn dwi’n edmygu rhywun fel Rhys Mwyn am symud pethau ymlaen a chynnal gigs bach mewn tafarnau fel yr Albert yn Gaernarfon, a mynd â’r Gymraeg i wledydd eraill a phrofi nad oedd raid canu yn Saesneg. A wnes i wastad hoffi Y Cyrff am eu hagwedd a’u cerddoriaeth ddigyfaddawd.

Beth wyt ti’n fwynhau fwyaf am ganu a chyfansoddi?

Be dwi’n dal i fwynhau fwyaf ydi mynd i lefydd gwahanol o gwmpas Cymru a chwrdd â phobl wahanol a pherfformio iddyn nhw! Dwi’n deud o hyd mod i’n teimlo mor lwcus i fedru gwneud hyn fel hobi yn fwy na dim. Cyfieithydd ydwi wrth fy ngwaith bob dydd, yn gweithio o gartre.

Oes gen ti gyngor i gerddorion ifanc sy’n ceisio datblygu gyrfa ym maes cerddoriaeth?

Dim byd wir, dim ond bod yn driw ichi’ch hun a gwneud be ydach chi isio’i neud, nid be sy’n digwydd bod yn trendi neu’n cwl ar y pryd. Ond cyngor gan amatur ydi hyn, dwi erioed wedi meddwl am drio gwneud gyrfa mewn cerddoriaeth. Dwi ddim yn meddwl y byswn i’n mwynhau’r pwysau.

 Gobeithion cerddorol ar gyfer y dyfodol?

Mae gen i lawer o ganeuon y byswn i yn hoffi eu rhoi ar albwm rywbryd, ond dwi ddim yn dda iawn ar y busnes recordio ’ma. Does yna ddim ffordd ddi-boen o’i wneud o, hyd y gwela i. Felly mond gobeithio cadw fy iechyd er mwyn dal ati i gigio!

Soundcloud – 

Twitter – https://twitter.com/ddim_yn_sant

Iwan Huws

Iwan Huws

Iwan Huws

Diolch o galon i Iwan Huws, Cowbois Rhos Botwnog am y cyfweliad isod. Mae’n trafod y sin gerddoriaeth yng Nghymru, record nesaf Cowbois, mae’n son am yr iaith ac yn ateb ambell gwestiwn fwy cyffredinol. Darllen difyr iawn.

Deunydd Newydd

Ar hyn o bryd, rydan ni’n gigio ac yn gweithio ar ddeunydd newydd. Mae’r geiriau’n dod yn ara deg, a’r rhan fwyaf o’r gerddoriaeth wedi’i sgwennu’n barod.

Sut byddi di’n mynd ati i ysgrifennu cerddoriaeth?

Ma’n well gen i wneud y ffordd arall fel arfer, geiriau’n gyntaf ac yna cyfansoddi’r gerddoriaeth i ddilyn. Ond, gan ‘mod i’n ailysgrifennu geiriau’n aml mae gen i stoc o ganeuon sydd angen llwyth o waith ar y geirau. Hyn sydd yn tueddu i ddigwydd pan byddai’n sgwennu.

Am nad ydw i’n gynhyrchiol iawn fel cyfansoddwr mae’n rhaid i mi ailgylchu hen syniadau trwy’r amser, proses sy’n gallu cymeryd tipyn yn hirach na sgwennu can o’r newydd, a mi all fod yn flynyddoedd cyn y byddai’n teimlo fy mod wedi gorffen can. Efallai mai balchder o fath yw hynny, ac efallai y byddai’n well taswn i’n rhoi’r gorau i feddwl mor ddwys am y gwaith, ond mae’n un o’r ychydig bethau mewn bywyd y galla’i reoli.

Trwy’r caneuon y mae’r rhan fwyaf o bobl yn fy ngweld i, a mi ‘dwi’n hoff o gael rheolaeth dros hynny. Vanity, yn sicr, ond pwy sydd ddim yn dioddef o’r clwy hwnnw?

Mi all fod yn anodd weithiau. Fel y dywedais, tydw i ddim yn sgwennwr cynhyrchiol iawn, dim ond rhyw un neu ddwy gan y flwyddyn yn ddiweddar, ac mae hynny’n gallu bod yn straen wrth geisio rhyddhau pethau’n eitha cyson. Mae yna ddigon o rai dwi’n hoff ohonynt ar y funud i wneud albym. Mae hynny’n beth braf. Tydw i ddim yn meddwl ein bod ni, hyd yma, wedi gorfod rhoi can nad sydd yn haeddu ei lle ar un o’n albymau. Dwi’n falch o bob record ‘da ni wedi’i rhyddhau.

Sut record fydd y nesa?

Mi ‘dwi’n meddwl y bydd y nesa yn eitha gwahanol i’r recordiau blaenorol.

Roedd y ddwy ddiwethaf (Dyddiau Du, Dyddiau Gwyn a Draw Dros y Mynydd) yn greaduriaid tebyg i’w gilydd rhywsut- mi gafodd  caneuon y ddwy albym eu hysgrifennu o gwmpas yr un cyfnod, a’u recordio yn yr un stiwdio gyda’r un cynhyrchydd (Dave Wrench ym Mryn Derwen, Bethesda). Mae’r ddwy honno’n perthyn yn agos i’w gilydd. Ond ar gyfer y nesa dwi’n meddwl y bydd rhaid newid o’r drefn honno- er mwyn cadw pethau’n ddifyr, i ni fel band ac hefyd i’n gwrandawyr.

Cowbois

Cowbois

Dwi’n rhyw feddwl hefyd fod y caneuon newydd yn galw am fwy o amser ar gyfer trefniannau na’r recordiau cynt, mwy o amser nac y gallwn ni fforddio mewn stiwdio broffiesynol, felly dwi’n tybio bydd rhannau helaeth ohoni yn cael ei recordio yn ein stiwdio fechan ni.

Mae safon offer recordio “amatur” wedi codi yn aruthrol dros y blynyddoedd diwethaf, ac mae modd cael canlyniadau rhyfeddol gyda offer modern eitha rhad y dyddiau yma. Ac er bod rhaid aberthu ychydig, dwi’n gobeithio y bydd y diffyg cyfyngiadau amser yn fantais i ni.

Tydw i ddim am fynd ati i ddisgrifio’r deunydd newydd, mae ‘na syniadau pendant gennym ond mae ‘na gymaint o bethau yn newid yn y broses o ysgrifennu a recordio fel ei bod hi’n anodd dyfalu sut y bydd rhywbeth yn swnio mor bell a hyn o flaen llaw. Gyda lwc mi fydda ni’n mwynhau ei recordio hi.

Unrhyw beth yn peri pryder i ti am y sin gerddoriaeth yng Nghymru ar hyn o bryd? 

Heb fynd i son am ambell i broblem strwythurol a gweinyddol does gen i ddim llawer o le i gwyno. Mae ‘na lawer o bobl yng Nghymru sydd yn creu cerddoriaeth sydd werth ei glywed, sawl band dwi’n hoff ohonynt ac mae’r cyfryngau a threfnwyr yma yn Nghyrmu yn gefnogol iawn.

Mae modd i fand newydd Cymraeg gael eu chwarae ar y radio cenedlaethol a pherformio o flaen cynulleidfeydd mewn amser byr iawn yma yng Nghymru.

Mi ydw i wedi sylwi ers dechrau perfformio y tu hwnt i ffiniau Cymru ei bod yn haws i fand gael tal call am eu gwaith yma – does yna fawr ddim o’r diwylliant o orfod dibrisio gwaith called trwy chwarae yn ddi dal am rhyw “fraint ac anrhydedd” annelwig, rhywbeth sydd yn gyffredin yng ngweddill y DU. Mi synnwn i weld unrhyw le arall yn Ewrop lle mae cyn gymaint o gefnogaeth i fandiau yn eu dyddiau cynnar.

O ran y problemau arall sy’n cael eu crybwyll yn aml – dim digon o gigs, dim digon o fandiau, dim cynulleidfeydd – does yna ddim byd y gallwn ni wneud am hynny.

Does dim modd gorfodi pobl i ffurfio bandiau, dim modd eu gorfodi i drefnu gigs, nac ychwaith modd i’w gorfodi i fynychu. Mi welais Sen Segur wedi dweud yn ddiweddar ar wefan brythonicana mai diffyg bandiau “tanddaearol” yw’r broblem yng Nghymru. Gan anwybyddu’r ffaith eu bod yn dweud, wrth ddilyn y ddadl honno’n rhesymegol, y dylid cael mwy o gerddoriaeth a llai o bobl i wrando, mae’r ddadl “dwisho mwy o be dwi’n licio” yma yn un od iawn. Does dim y gall rhywun wneud am hynny ond disgwyl yn obeithiol i fand o’r fath ymddangos.

Yn yr un modd mi dwi’n clywed llawer yn cwyno fod pobl ifanc Cymru yn parhau i fod yn hoff o fandiau “hen ffasiwn” fel Dafydd Iwan a Bryn Fon. Beth ddiawl ydi’r otsh? Os ydi Dafydd Iwan, Bryn Fon a’r gynulleidfa’n mwynhau, pa le sydd gan unrhyw un i warafun hynny iddynt? Mae dadleuon o’r fath yn anwybyddu chwaeth pawb arall, a thrwy hynny’n dryllio’r ddadl.

Gall agweddau rhai sydd yn ymwneud a’r sîn beri pryder i mi hefyd. Mae yna rhyw bwyslais annaturiol ar y dyletswydd i gefnogi y sîn Gymraeg am ei bod hi’n Gymraeg, yr honiad mai’r Gymraeg ydi hanfod y gerddoriaeth yn hytrach na’r caneuon. Dim ond cyfrwng ydi’r iaith- tydi hi ddim yn gosod dyletswydd ar bobl i gefnogi.

Mi faswn i’n bersonol yn hoff o weld mwy o integreiddiad rhwng bandiau Cymraeg a di-Gymraeg yng Nghymru, rhywbeth sydd yn brin iawn o’m profiad i. Y mae wastad yn braf gweld trefnwr gig yn seilio noson ar sut y mae bandiau’n gweithio a’u gilydd yn hytrach na’r iaith y maent yn ddefnyddio. Gwaetha’r modd, y mae hynny yn beth prin iawn, mae pobl yn hoff o osod ffiniau lle nad oes eu hangen.

Beth yw dy farn am y ‘language barrier?’ 

Y mae’n bodoli, wrth gwrs, ond ddim i’r ffasiwn raddau y mae pobl yn gredu. Y mae’n bodoli yn syml am y rheswm nad yw pobl yn deall pob iaith, ond tydi o ddim mwy na dim llai na hynny. Tydi’r rhan fwyaf o bobl, o’m profiad i p’run bynnag, ddim yn wrthun i wrando ar gerddoriaeth mewn iaith ddieithr.

Mae’r ffaith fod cerddoriaeth “byd” yn boblogaidd, yn farchnad enfawr, yn tystio i hynny. Tyda ni ddim yn newid ein set wrth groesi clawdd offa,  mi ‘da wedi canu’n caneuon Cymraeg o flaen cynulleidfa gwbl ddi-gymraeg sawl tro, wnaeth na neb ddechrau riot.

Gellir dadlau ei bod hi’n synhwyrol i gyflwyno’r caneuon yn y modd y bydd y rhan fwyaf o’r gynulleidfa yn ddeall, wrth gwrs, ond mae’n bwysig sylweddoli nad ydy hynny yn rhywbeth hanfodol. Dewis personol i’r band ydi hynny, a ni ddylid barnu unrhyw un am wneud.

Does dim byd yn bod ar fandiau Cymraeg yn defnyddio’r Saesneg wrth ysgrifennu, er fod rhyw stigma yn parhau i fodoli, dim ond cyfrwng ydi’r iaith. Mae sgwennu’n Gymraeg a sgwennu’n Saesneg yn ddau ddull gwahanol o wneud yr un peth, fel dau offeryn gwahanol. Mi da ni’n byw bywydau dwy-ieithog, mae’n naturiol i ni ddefnyddio’r ddwy iaith ym mhob agwedd o fywyd.

Mi dwi wedi sgwennu ambell gan Saesneg, am y rheswm syml nad oeddwn wedi gwneud o’r blaen. ‘Dwi, yn bersonnol, yn ffafrio’r Gymraeg, yn yr un modd fy mod yn ffafrio un offeryn dros un arall, ond dim ond am fy mod yn fwy profiadol gyda un na’r llall.

Petai ti’n cael un dymuniad (am unrhyw beth yn y byd) beth fyddai’r dymuniad hwnnw?

Mi fyddai’n pendroni hynny’n aml, a wedi dod i’r casgliad sawl tro mai’r dymuniadau bychan, gwrthrychol, yw’r rhai saffaf i’w dewis. Tydwi ddim a’m bryd ar newid natur y byd, nid fy lle i yw sbwylio’r gêm honno. Felly mi gynigiaf ddymuniad hunanol a gwrthychol- dymunaf am locsyn da.

Pa offerynnau wyt ti’n chwarae? Oes gen ti ffefryn? 

Sawl offeryn, dim un ohonynt i safon uchel iawn. Tydw i ddim yn ofnadwy o gerddorol a dweud y gwir, does gen i ddim clust dda na rhythm da iawn ychwaith. Trwy ddiddordeb a gwaith caled y des i at gerddoriaeth yn hytrach nac unrhyw allu cynhenid. Ar biano neu gitar byddai’n cyfansoddi, rheini di’r ffefrynnau am wn i, offerynnau i gyfeilio. Ond mi dwi’n potsian hefo’r organ, yr organ geg, ac, yn llai llwyddianus o lawer, y sacsoffôn, mandolin, banjo a drymiau….

Taswni’n cael dewis offeryn arall i ganu’n rhugl, mi faswni’n dewis y ffidil. Mae gen i un rad, ond does gen i ddim o’r glust.

Pa gerddorion/ bandiau sy’n dy ysbrydoli yng Nghymru ar hyn o bryd? 

Sawl band, mi ‘dwi wrth fy modd hefo deunydd Yr Ods, mae’n braf cael sgwennwyr pop da yng Nghymru, heb son am rai sydd hefyd yn gwybod sut i adnabod testun da ar gyfer cân o’r fath. Mae “Cofio Chdi o’r Ysgol” ymysg y caneuon gorau i’w rhyddhau yng Nghymru yn y degawdau diwethaf.

Fel arall, dwi’n hoff iawn o Trwbador, Jen Jeniro (roedd yn gnoc i mi glywed eu bod wedi chwalu y llynedd), 9bach, Lleuwen…  Mae Bob Delyn a’r Ebillion yn parhau i fynd hefyd, y dylanwad pennaf ar fy ysgrifennu i o bosibl, a mae ‘na ambell i gân newydd wych yn ymddangos yn eu setiau byw y dyddiau yma.

Mi fyddai’n tueddu i wrando mwy ar gerddoriaeth Saesneg, am y rheswm fod mwy ohono i’w gael ac o ganlyniad fod mwy o sdwff da i’w gael, ond o gysidro pa mor fychan yw’r sîn Gymraeg y mae safon cerddoriaeth yn uchel iawn y dyddiau yma.

Cynlluniau cyffrous ar gyfer y dyfodol?  

Mi da ni’n brysur yn perfformio trwy’r flwyddyn, Cymru’n bennaf gyda ambell un yn ngweddill y DU bob hyn a hyn, a mi ‘da ni’n brysur hefo Georgia Ruth wrth iddi deithio i gefnogi ei albym gyntaf Week Of Pines hefyd. Gyda hynny, ynghyd â’r cyfansoddi, mi da ni’n cadw’n ddigon prysur.

Iwan Huws – @LlanwMawrHallt

Opera – ‘Chwalu’r ddelwedd sy’n cadw pobl draw’

Cyfweliad gyda Sioned Young – OPRA Cymru

Llongyfarchiadau i OPRA Cymru ar  3 enwebiad yng ngwobrau Theatre Critics of Wales am eu cynhyrchiad o Macbeth gan Verdi. Dyw Opera ddim yn gyfrwng newydd, ond rwy’n teimlo bod diffyg trafodaeth a sylw yn y wasg a’r cyfryngau yng Nghymru yn ei gwneud hi’n anodd  datblygu cynulleidfa newydd ar gyfer y cyfrwng. Roedd sgwrsio gyda Sioned am waith a gweledigaeth OPRA Cymru yn ysbrydoledig. Mae’n son am  y dalent cerddorol sydd yng Nghymru, am y  ffordd y mae opra’n cael ei ‘weld’  ac am yr her o ddatblygu cynulleidfa newydd wrth baratoi at y dyfodol.

Opra Cymru

Pam sefydlu OPRA Cymru? 

Sefydlwyd OPRA Cymru gan Patrick a finnau ‘nôl yn 2008 a gwelwyd ein perfformiad cyhoeddus cyntaf ym Mehefin 2009 pan ddaeth y cwmni a dros hanner cant o gerddorion ifanc at ei gilydd i ffurfio cerddorfa. Perfformiwyd rhai o glasuron byd opra oedd wedi eu cyfieithu i’r Gymraeg mewn cyngerdd ym Mhontrhydfendigaid, gyda chantorion opra proffesiynol ( yn ogystal ag enwau newydd ar y pryd) yn perfformio gyda’r gerddorfa ifanc.

Troad y Rhod ddewison ni fel enw i’r digwyddiad. Addas iawn, gan ein bod yn perfformio ar ddydd Gwyl Ifan. Ond hefyd, ac yn bwysicach i ni, fe ddewison ni’r enw yma i adlewyrchu un o’r prif resymau dros sefydlu’r cwmni, sef i drawsnewid – i droi ar ei ben- y syniad o beth yw opra ac i newid y ffordd mae opra’n cael ei weld yng Nghymru. Ein bwriad o’r cychwyn yw i ddangos ei fod yn gelfyddyd i bawb.

Fe’n hysbrydolwyd ni ymhellach oherwydd y cyfoeth o dalent cerddorol sydd yma yng Nghymru a’r ffaith bod gwerthfawrogi cerddoriaeth dda yn dod yn naturiol i ni’r Cymry, diolch i raddau helaeth i’r traddodiad eisteddfodol a chorawl.

Mae opra wedi tueddu i fod yn gyfrwng diarth yma yng Nghymru ac efallai yn cael ei weld fel rhywbeth elitaidd. Roedden ni’n meddwl buasai’n her i ni geisio cyflwyno’r cyfrwng i gynulleidfaoedd na fyddai fel arfer yn dod i weld opra. Roedden ni’n hyderus byddai’n gwaith yn cael ei werthfawrogi mond i ni chwalu’r ddelwedd sydd yn cadw nifer o bobl draw.

Welson ni gyfle i greu diwylliant newydd mewn ffordd. Diwylliant operatig hollol Gymreig! Mae cymaint o dalent yng Nghymru ac mae gweld perfformwyr yn mynd tu allan i Gymru i chwilio am waith yn eitha trist. Ein gobaith yw i gyfrannu mewn rhyw ffordd tuag at gynnig cyfleoedd i berfformwyr talentog er mwyn iddyn nhw allu gweithio yng Nghymru ac yn y Gymraeg.

MacbethRydych chi newydd deithio Macbeth gan Verdi. Beth oedd uchafbwyntiau/ isafbwyntiau’r daith? 

Sefydlu cynulleidfa yw’n her fwyaf.

Yn dilyn ein cyngerdd agoriadol fe ddysgon ni bod rhaid i ni fynd i bob rhan o Gymru i ddenu cynulleidfaoedd newydd. Mynd a’n gwaith at y bobl.

Ein bwriad yw i wneud opra yn brofiad uniongyrchol ac hygyrch i’n cynulleidfaoedd. Dyna pam mae teithio i neuaddau a theatrau bach yn bwysig i ni a dyma hefyd y rheswm ein bod yn perfformio yng nghanol cynulleidfa (ar ffurf arena) . Mae’r gynulleidfa yn agos iawn at y perfformwyr yn ein sioeau, yn gorfforol yn ogystal a’n ieithyddol ac felly yn gerddorol a’n theatrig hefyd.

‘Dim rhwystrau ieithyddol’

Mae OPRA Cymru yn perfformio yn Gymraeg, ac felly mae’r gynulleidfa yn cael ei thynnu fewn i ddrama’r opera heb unrhyw rwystrau ieithyddol. Pan ddaw’r geiriau’n fyw, daw’r gerddoriaeth yn fyw hefyd. Mae hyn, dwi’n credu yn agosach at y profiad gwreiddiol o fynd i weld opera.

Dyma sut oedd Verdi’n cyfatherbu a’i gynulleidfa yn yr Eidal, yn iaith y gynulleidfa, a dyma sut i ni’n cyfathrebu gyda’n cynulleidfa ni.

Fel rhan o’r nod o ledaenu’n cynulleidfa mae’r cwmni’n gweithio gydag ysgolion. Bob tro fyddwn ni’n teithio ( a hon oedd ein trydydd taith) y’n ni’n cynnal gweithdai mewn ysgolion ac yn cyflwyno iaith a drama opra i ddisgyblion yn y gweithdai yma cyn cyflwyno perfformiadau llawn iddyn nhw. Disgyblion heddiw yw cynulleidfa yfory.

Creu diddordeb, awch a brwdfrydedd ymhlith plant a phobl ifainc a rhoi profiad theatrig cofiadwy iddynt yw’r nod ac mae’n beth braf iawn gweld rhyw 250 o ddisgyblion ysgol uwchradd ar flaen eu seddi wrth wylio a gwrando ar waith Verdi. Roedd hyn yn sicr yn uchafbwynt wrth i ni deithio. Mae gweld neuaddau llawn a’r cynulleidfaoedd ar eu traed yn cymeradwyo wrth gwrs yn wefr hefyd!

Faint o sylw mae Opera yn ei gael yng Nghymru? 

Mae’n wir ein bod yn cario’r baich o gael ein cysylltu a chyfrwng artistig a ystyrir yn elitaidd. Ond mae’r bobl sydd yn medru goresgyn y rhwystr cyntaf yma ac yn mentro dod i weld ein perfformiadau wrth eu bodd. Mae talent yn goresgyn snobyddiaeth ac elitiaeth.

 Beth mae OPRA Cymru yn gobeithio ei gyflawni yn y 10 mlynedd nesaf? 

Mae’r cwmni yn mynd i ddal ati i berfformio mewn neuaddau pentref ar raddfa fach ac yn awyddus i gynyddu’r gwaith a’r partneriaethau gydag ysgolion ar draws Cymru. Byddwn yn parhau i gyfieithu operau clasurol ac enwog i’r Gymraeg ond ein gobaith yw y byddwn hefyd yn medru annog cyfansoddwyr i greu operau newydd yn Gymraeg. Ni’n dysgu gymaint wrth ddatblygu’r cwmni ac mae hyn yn ein gyrru ni ymlaen wrth i ni dyfu.

Mae’n fwriad gennym i sefydlu rhyw fath o ŵyl haf er mwyn datblygu’r hyn wanethon ni yn ein cyngerdd cychwynol, sef cynnig cyfle i gerddorion ifanc berfformio mewn opera llawn ac felly i gyfannu’r rhod.