Plu

PluDiolch i Elan o’r band Plu am ateb y cwestiynnau isod.

Pryd ddechreuodd dy ddiddordeb di mewn cerddoriaeth?
Allai’m dweud yn union pryd dechreuodd fy niddordeb mewn cerddoriaeth ond dechreuais gymryd lot fawr o ddiddordeb yn y sîn gerddoriaeth Cymraeg tua deng mlynedd yn ôl mwy neu lai (pan oeddwn yn 15) pan oeddwn yn mynd i weld bands fel Derwyddon dr Gonzo ac Anweledig.
Fedri di son mwy am Arthur?
Mae Arthur yn gan freuddwydol ac eitha ffantasîol gan ei fod o’n dod o syniad dychmygol. Ond cafodd y syniad yna ei ysbrydoli’n gryf gan dirwedd moel a chorsiog y Migneint, ardal sy’n ymestyn o uwchben dyffryn Machno draw bron at Lyn Celyn a lawr tuag at Ffestiniog. Mae ganddo nifer o byllau a llynoedd sy’n suddo’n ddwfn i mewn i’r tir mawnog a dwi’n meddwl bod ‘na deimlad eitha sci-fi i’r ardal, sydd mor agored ac anghysbell. Mae’r gan yn son am arnofio yn un o’r pyllau ar y Migneint, yn ystod y nos ond ar noson glir a serog, ac mae cymhariaethau cyson yn cael eu gwneud rhwng yr elfenau naturiol yn yr amgylchedd â nodweddion ‘Arthur’, ond dydi o ddim yn glir os ydy Arthur yn berson, ysbryd neu enaid.
‘Obsessed efo gwerin’
Mae Cymru’n obsessed efo gwerin ar y funud, sy’n gret i ni! Mae’n golygu ein bod ni’n brysur iawn ac yn cael cyfleoedd ffantastic. Mae gen i ddiddordeb mawr mewn cerddoriaeth gwerin, ac beth sydd fwyaf cyffrous am y genre yw’r posibliadau.
Mae’n bosib mynd a gwerin i unryw gyfeiriad a’i gyfuno gyda phob math o genres eraill. Ond os dwi’n siarad nid o safbwynt aelod o Plu ond o safbwynt gwrandawr radio/ gwyliwr teledu/ person sy’n cymryd diddordeb mewn diwylliant Cymraeg/ Cymreig, dwi’n meddwl fod yr HOLL werin sydd o gwmpas ar y funud yn eithaf undonnog. Ond dwi’n credu mai ‘phase’ ydi hyn, mi fydd y rhôd yn troi maes o law gobeithio, a dwi’n edrych ymlaen i weld ‘Wythnos seicadelia’ ar s4c a sesiynnau unnos gan gyfansoddwyr chillout ar C2.
Mae Sain wedi gofyn i ni recordio album i blant iddynt ryddhau, felly dyna ‘di’r prif beth byddem yn gweithio arno rhwng rwan a mis Medi. Mae album i blant yn rywbeth doedden ni rioed wedi meddwl amdano cynt a dwi’n meddwl bod yna botensial iddo fod yn rywbeth cyffrous dros ben. Buasai rhyddhau EP yn fuan ac album arall erbyn haf 2015 yn wych, ond mae’n dipyn o sialens dod at ein gilydd i sgwennu i fod yn onest. Cloi ein hunain mewn ryw fwthyn yng nghanol nunlle am bythefnos fysa’n neud y tric bosib!
Advertisements

DnA Delyth & Angharad Jenkins

DnA

Fe ges i fy hudo gan ‘Adnabod’ – Delyth & Angharad Jenkins. Mae gwead y seiniau gwerinol cynnes yn hyfryd. O’r darnau egniol i gerddoriaeth arddull sy’n fwy myfyriol, mae cryn amrywiaeth yma. Ond, sut mae mynd ati  i gynhyrchu’r math yma o sain? Dw i’n siwr  bod sicrhau meistrolaeth dechnegol o’r amrywiol offerynnau yn allweddol wrth geisio cyflawni hyn – ond dw i’n  tybio bod hud ychwanegol  i ‘Adnabod’. Dyma bartneriaeth gerddorol aeddfed rhwng mam a merch. Yn sicr, daw aeddfedrwydd y berthynas hon yn glir wrth wrando ar y gerddoriaeth. Mae yma ddealltwriaeth rhyngddynt sydd tu hwnt geiriau. Fe yrrais i’r cwestiynau ar gyfer y cyfweliad hwn i Delyth ac Angharad ar wahân – ro’ ni’n  gwenu pan dderbyniais i’r atebion yn ôl gan fod sawl un yn debyg iawn. Efallai mai’r tebygrwydd hwn, eu dealltwriaeth o’i gilydd  a’r berthynas glos rhyngddynt sy’n gwneud ‘Adnabod’ mor arbennig. Nid casgliad o ganeuon amrywiol ar gryno ddisg yn unig yw’r cyfanwaith, dw i’n teimlo bod ‘Adnabod’ yn dweud rhywbeth amgenach;  arbennig – am berthnasau a pherthyn. Diolch yn fawr iawn i Delyth ac Angharad am eu hatebion difyr.

Beth oedd sbardun creu ‘Adnabod’?

Angharad: Sawl blwyddyn yn ol gaethon ni wahoddiad i berfformio yng Nghŵyl Gwerin Gŵyr gan ffrind sy’n trefnu’r ŵyl. Ar y pryd, roedd y ddwy ohonom yn perfformio naill ai’n unigol (mam) neu gyda fandiau eraill (fi gyda Calan a’r Joe Allen Band yn Rhydychen). Doedden ni erioed wedi meddwl am berfformio gyda’n gilydd o ddifri. Ond, gan bod y cynnig wedi codi, wnaethon ni roi rhyw fath o set at ei gilydd ar gyfer yr ŵyl. Roedd yr ymateb yn bositif iawn, ac roedd pobl wrth eu bodd gyda’r perthynas mam a merch. Tua 5 mlynedd yn ddiweddarach, dyma ni’n rhyddhau ein halbym cyntaf gyda’n gilydd. Rhaid i ni ddiolch felly i Joy Toole am syniad gwreiddiol wnaeth ein dechrau ar daith gyda’n gilydd.

Delyth: Gaethon ni wahoddiad i berfformio yng Ngwyl Werin Gŵyr gwpl o flynyddoedd yn ôl. Roedd yr ymateb yn galonogol iawn, ac ro’n ni’n meddwl, ‘Wel falle mae rhywbeth ‘da ni fan hyn ac dylen ni ddatblygu fe.’ A dyna beth naethon ni!

Beth sy’n arbennig am weithio gyda’ch gilydd fel mam a merch? 

A: Dwi’n gwbod dyw hwn ddim yn beth cŵl iawn i ddweud, ond dwi wrth fy modd yn chwarae cerddoriaeth gyda mam! Yn ddiweddar dwi wedi sylweddoli cymaint o ddylanwad mae hi wedi bod arna i yn gerddorol. Mae fy niddordeb mewn cerddoriaeth werin yn amlwg wedi dod ganddi, a thrwy ei gwaith yn adolygu cryno ddisgiau i’r cylchgrawn werin Taplas, mae hi wedi  fy nghyflwyno i sawl band a cherddor anhygoel sydd wedi fy ysbrydoli ar y ffordd. Ryn ni’n hoffi’r un math o gerddoriaeth, felly mae hynny’n gwneud pethau’n haws wrth ddod at gyfansoddi a threfnu cerddoriaeth ein hun.

Ryn ni’n ymarfer adref yn Caswell ym Mhenryn Gŵyr, ac felly ryn ni gallu cymryd pethau yn hamddenol gan weitho ar bethau dros gyfnod hir o amser. Mae e’n gallu bod yn anodd weithiau i ganolbwyntio a ffocysu’r meddwl ar y gerddoriaeth, gan bod wastad pethe eraill i neud yn y tŷ. Ond pan roeddwn ni’n gweithio ar y deunydd ar gyfer yr albym gyntaf, roeddwn ni’n ceisio penodi diwrnod cyfan gyda’n gilydd. Byddwn ni wastad yn gwneud yn siwr bod digon o fwyd yn y tŷ, ac ein bod ni’n trefnu digon o brêcs ar gyfer coffi, cinio, dro bach lawr i’r traeth efallai, dishgled o de ac un o fflap-jacs enwog mam. Ac yn y nos, dros botel o win coch byddwn ni’n trafod Y Dyfodol! (Galle hynny cynnwys ein cerddoriaeth, ein gyrfaoedd, ein bywydau personol – unrhyw beth!)

Byddwn ni’n galw’r diwrnodau yma yn DnA Days, ac on i wrth fy modd yn gallu treulio’r amser arbennig yma gyda mam!

D: Mae ‘na rywbeth cyfforddus iawn am weithio gyda’n gilydd. Dyn ni’n deall ein gilydd yn dda, ac dyn ni’n mwynhau’r un pethau.

O droi dro, dyn ni’n cael ‘DnA day’ sy’n golygu lot o de, flapjacks, ymarfer, trio pethau newydd mas, ac yn hwyrach yn y dydd pryd o fwyd ac ambell wydraid o win, ac wedyn mwy o chwarae.

Y sialensiau? Cadw lan gyda merch sy’n digon ifanc i fod yn ferch i mi!

Y boddhad? Cael perfformio gyda fy merch.

Delyth & Angharad Jenkins

Delyth & Angharad Jenkins

Hon yw eich cryno ddisg cyntaf fel mam a merch. A hoffech chi barhau i gynhyrchu gwaith a chryno ddisgiau gyda’ch gilydd? 

A: Bendant! Mae gennym gwerth hanner albym arall yn barod ar gyfer y CD nesa. Gwnaethon ni recordio llawer o’r deunydd yma cyn sylweddoli bod gormod o gerddoriaeth gyda ni ar gyfer un gryno ddisg! Yn bersonol, dwi’n awyddus i gydweithio ac arbrofio gyda cherddorion eraill er mwyn dod ag elfennau eraill i’r gerddoriaeth.

Er enghraifft, dwi’n meddwl bydde elfennau ysgafn a chynnil o electronica yn gweithio’n dda gyda’n cerddoriaeth fwy atmosfferig, ffilmaidd fel Nyth, Glyn Tawe a dechrau Cassie en Lorient. Dwi’n hoffi’r fath o driniaeth mae bandiau fel Fitkinwall a Solarference yn rhoi ar gerddoriaeth werin a thraddodiadol trwy ddefnyddio electronica mewn ffordd sensitif a chreadigol.

D: Yn bendant! Dw i eisiau cario ymlaen cyhyd ag mae Angharad yn fodlon a chyhyd ag y galla i!

Pwy sy’n eich ysbrydoli yng Nghymru ar hyn o bryd a pham? 

A: Y sîn werin? Petaet ti’n gofyn y cwestiwn yma i mi 10 mlynedd yn ol, bydden i wedi ffindio fe’n anodd i enwi unrhyw un. Roedd rhaid i mi edrych at y gwledydd Celtaidd eraill, Scandanfia neu America am ysbrydoliaeth. Ond erbyn hyn mae cymaint o fanidau gwerinol gwych ar y sîn.

Dwi wrth fy modd gyda cherddoriaerth Lleuwen Steffan, Georgia Ruth, Cowbois Rhos Botwnnog, Fernhill, Y Plu, Olion Byw, Alaw… Mae’r rhestr yn ddiddiwedd!

D: Georgia Ruth – am bod hi’n defnyddio’r delyn mewn ffordd ffresh, modern a theimladwy.     Y grwp Alaw – am eu trefniadau hyfryd o alawon o Gymru a thu hwnt.

Wnaeth athro / athrawes greu argraff arbennig arnoch a pham? 

A: Fy athro ffidil oedd Andrew Griffiths o Abertawe. Es i trwy’r hyfforddiant clasurol gyda fe. Er nad yw e’n ddylanwad uniongyrchol ar fy llais personol, gwnaeth e sicrhau mod i’n mwynhau a dyfalbarhau gyda’r gwersi tan i mi gyrraedd safon da. Ers hynny, dwi wedi bod yn hynod o lwcus i gael fy mentora gan un o fy arwyr ar y ffidil, Chris Stout o’r Fair Isle yn Shetland. Does neb yn cyfuno’r dull clasurol a’r gwerinol mewn ffordd mor hyderus a chreadigol a fe!

D: Do. Athro o’r enw Kek (Frank McEachran). Ro’n ni’n arfer dysgu llwyth o bytiau bach o farddoniaeth ar gof, ac maen nhw’n dal gyda fi ar ol yr holl flynyddoedd sy wedi mynd heibio, fel tresordy dw i’n gallu mynd mewn iddo pan fydd angen.

Delyth & Angharad Jenkins

Delyth & Angharad Jenkins

Taswn i’n gofyn i chi ddisgrifio’r sin gerddoriaeth werin yng Nghymru ar hyn o bryd, sut fyddech chi’n gwneud hynny? 

A: Mae’n syndod i mi cymaint mae’r sîn wedi datblygu o fewn y tair mlynedd diwethaf. Mae yna gymorth mawr yn dod o’r cyrff ariannu, a mudiadau gwerin cenedlaethol gwahanol, ac oherwydd WOMEX mae pwyslais enfawr ar y diwydiant cerddoriaeth. Mae hynny i gyd yn wych yn fy marn i, ond mae dal llawer o waith i’w wneud mewn addysgu’r Cymry am ein traddodiadau gwerin. Mae’n grêt bod pobl yn creu o’r newydd ac yn arbrofi, ond mae angen gwbod y rheolau cyn eu torri. Rhaid cyflwyno mwy o gerddoriaerth werin yn yr ysgolion fel ein bod ni’n tyfu’n genedl hyderus wrth son am ein traddodiadau. Mae dal llawer o anwybodaeth mas yna, ac mae’r arbennigedd i gyd yn y genhedlaeth hŷn.Rhaid achub y wybodaeth yma cyn iddi gael ei golli, fel bod modd i ni trasglwyddo’r gwybodaeth ymlaen i’r cenedlaethau nesaf.

D: Dw i’n credu bod y sin gerddoriaeth werin yng Nghymru yn eitha iachus. Mae’r cerddorion yn fwy proffesiynol nag o’n nhw arfer bod, felly o ganlyniad mae’r cyhoedd yn cymryd mwy o sylw. Mae’r ffaith bod WOMEX yn dod i Gymru eleni wedi rhoi hwb i lot o’r cerddorion ac dw i’n siwr y bydd e’n codi ymwybyddiaeth am gerddoriaeth werin Gymreig.

Eich hoff le yn y byd … 

A: Adref.

D: Arfordir sir Benfro

Cynlluniau cyffrous ar gyfer y dyfodol? 

A: Yn syml, y bwriad yw i barhau i greu a mwynhau yng nghwmni ein gilydd. Hoffwn gwneud hynny trwy deithio i wledydd Ewrop gyda’r gerddoriaeth, a hefyd Siapan (gan bod diddordeb mewn mewn cerddoriaeth Celtaidd yna). Hoffwn hefyd gwneud prosiect mam a merch, gyda deuawdau cerddorol eraill sydd mas yna! Ac un diwrnod, pan dwi’n cael plant, byddwn gallu teithio a gigio fel un teulu mawr, a bydd y genhedlaeth nesaf yn cydio yn y traddodiad!

D: Parhau creu pethau newydd, cyffrous gyda DnA, ac hefyd cyfuniadau eraill. Ac uchelgais ar hyn o bryd yw ysgrifennu llyfr am daith gerdded nes i llynedd ar hyd llwybr arfordir sir Benfro yng nghwmni fy nhelyn fach – profiad anhygoel a bythgofiadwy hoffwn i rannu gyda phobl eraill.

Olion Byw

Olion Byw 2 cropped

Diolch yn fawr i Olion Byw am y cyfweliad diweddaraf . Dan Lawrence sy’n ateb rhan cyntaf y darn ac mae  Lucy Rivers yn mynd ymlaen i ateb ail ran y cyfweliad.

Beth oedd sbardun creu Olion Byw? 

Dan Lawrence – Roedden ni’n dau ar daith efo band o’r enw ‘Os Sambistas’ yn chwarae cerddoriaeth gwerin Brasil.  Ar ôl gorffen gigs, bydden ni’n ffeindio’n hunain mewn pyb efo offerynnau yn dechrau jamio.  Wnaeth Lucy a fi ddarganfod ein bod ni’n gwybod dipyn o alawon traddodiadol Cymraeg ac yn bwysicach , roedd gan y ddau ohonom ddiddordeb dysgu mwy a datblygu’r diddordeb hwnnw yn rhywbeth mwy na jysd jamio.

Fedri di son mymryn am eich albwm  ‘Hen Bethau Newydd’ – oes na ystyr  i deitl yr albwm?  

Dan Lawrence – Ma trefniannau o gerddoriaeth yn datblygu trwy broses o ymarfer gartref a chware’n fyw- arbrofi efo gwahanol arddulliau, harmoniau, tempos ag ati.  Ond ry chi, fel perfformiwr, wastad tu fewn y gerddoriaeth.  Pan ych chi wedyn yn dod i recordio be chi di ymarfer allwch chi eistedd tu allan i’r perfformiad fel gwrandawr a dadansoddi be chi newydd greu.  Dwi’n meddwl bod e’n ran pwysig iawn o ddatblygu’r cerddoriaeth chi’n creu.  Beth sy’n annodd weithiau yw dal ysbryd byw y perfformiad sydd yn dod gymaint yn haws mewn perfformiad byw.

OlionBywMae’r teitl yn addas o’r safbwynt bod ni’n chwarae hen alawon a chaneuon efo trefniannau newydd a hefyd alawon gwreiddiol newydd mewn hen arddull.  Mae’r enw Olion Byw yn dod o’r un syniad fod yr hen draddodiadau cerddorol yn goroesi a datblygu y gyson, dyna natur esblygiad.

Uchelgais gerddorol …

Dan Lawrence – Ry ni’n gweithio efo Trac ar y funud ar gynllun datblygu artistiad sydd yn rhoi hyfforddiant i ni ar ddatblygu proffil rhyngwladol i’r band.  Mae Womex (http://www.womex.com)  yn cael ei gynnal yng Nghaerdydd eleni ac mae’n gyfle da i rwydweithio efo trefnwyr gwyliau a teithiau o bedwar ban y byd.

Bydden ni yn falch iawn o’r cyfle i fynd a cherddoriaeth draddodiadol Cymru allan i’r byd mawr.  Ni’n gobeithio gwneud ychydig mwy o recordio ym mis Gorffenaf tuag at ryddhau albwm arall dros yr haf.

Dan Lawrence –Unrhyw gyngor i gerddorion ifanc sydd eisiau datblygu’n offerynwyr gwerin? 

Mynd allan a chwarae gymaint ag sy’n bosib, bysen i’n dweud.  Mae gymaint i ddysgu mewn sesiwn anffurfiol o gerddoriaeth, hyd yn oed os ych chi dim ond yn eistedd a gwrando. Nes i bigo lan rhan fwyaf o’r  alawon dwi’n gwbod o’r glust mewn sesiynnau.

Mae’r glerorfa hefyd yn gyfle ffantastig  i bobl o bob oedran.  Mae safle Sesiwn dros Gymru (http://sesiwn.com/) yn un da efo adnodd o alawon a setiau poblogaidd ac mae nhw hefyd yn trefnu dyddiau o weithdai offerynnol ar draws Cymru.

Mae na ddipyn yn mynd mlaen yng Nghaerdydd ar y funud rhwng sesiwn yn y Cayo a noson Cwpwrdd Nansi, a sesiynau rheolaidd ym Mhontypridd, Llantrisant a Llanilltyd Fawr.  O’n ni ym Mangor yn ddiweddar ac roedd sesiwn gret yn y ‘Boatyard’.

Dyw cystadlu heb fod yn rhan fawr o fy natblygiad i’n bersonnol heblaw am ganu mewn corau ysgol.  Dw i’n meddwl bod cystadlu ar lwyfan yn dda o ran rhoi hyder llwyfan i unigolyn – er  fe allwch chi ddatblygu’r ‘sgil’ yna mewn ffyrdd eraill fel chwarae mewn band.

Dy hoff le  …

Dan Lawrence – Gwylio’r machlud efo peint ar y prom yn Aberystwyth ble ges i fy magu.  Ar noson dda allwch chi weld y bae yn gyfan o ynys Enlli hyd at sir Benfro.  Pan dwi’n pryderu am fywyd bob dydd ma gwylio’r mor yn fy atgoffa fi bod y byd yn le eang a phroblemau unigol yn fychan mewn cymhariaeth.

Sut mae’r profiad  recordio cerddoriaeth o ddydd i ddydd yn ychwanegu at dy brofiad gyda Olion Byw? 

Dan Lawrence – Mae recordio sain yn rhoi’r addysg i mi o sut mae cyfuno elfennau cerddorol efo’u gilydd yn llwyddianus (neu weithiau ddim!) pryd i gadw pethau’n syml a phryd  i gymhlethu pethau.  Hefyd ffordd mae creu awyrgylch fwy naturiol i chwarae ynddi achos mae stiwdio recordio yn aml yn bell o fod yn hynny.

Cerddorion yr wyt ti’n edmygu yng Nghymru …

Dan Lawrence – Dwi’n hoffi syt ma Bob Evans a Gareth Wetacott yn trin alaw ac mae Patrick Rimes yn gerddor arbennig ar ei sawl offeryn.

Dwi’n edmygu pobl sy’n llwyddo anadlu ychydig o fywyd ac emosiwn mewn i’r gerddoriaeth ma nhw’n chwarae.  Dwi’n cytuno efo Lucy bod y band Alaw yn hynod o gyffroes.

Cerddoriaeth Somalia

Dan Lawrence – Dwi’n gwrando ar ddipyn o gerddoriaeth o wahanol wledydd fel rhan o’ ngwaith i fel cyfansoddwr i theatrau.  Yn ddiweddar dwi di bod yn ymchwilio cerddoriaeth Somalia sy’n cyfuno arddulliau Affrica ac Arabia.

Does gen i ddim ddim ffefryn ond dwi’n hoffi cerddoriaeth sipsiwn dwyrain Ewrop, e.e. Taraf de Haidouks, band o’r enw Ojos de Brujo sy’n cyfuno flamenco a hip hop, cerddoriaeth klezmer ac wrth gwrs mae cerddoriaeth Cuba a Brasil yn annodd i beidio hoffi.

Olion Byw 3 cropped

Yng ngeiriau Lucy …

Favourite place … 

Well one of my favourite places is the pembrokeshire coast around St.David’s (ideally in the sun). And staying at the Druidstone Hotel right on the cliff is always amazing.

How does your experience working in theatre help you with Olion Byw

Lucy – Theatre and music/songs are all about telling stories and taking an audience on an emotional journey or experience; whether that’s being moved to get up and dance or being moved by the sad melody and lyrics.  So I think my work in drama and theatre  has really informed how I play and sing and vice-versa.

I’m also very clear about making the distinction between performing as an actor and performing as a musician – there should be no acting when playing or singing music – the music should be expressive enough and in some ways it’s more vulnerable and personal when I’m not hiding behind another character.

Who do you admire on the Welsh music /why? 

I have always admired Dylan Fowler and Oliver Wilson-Dickson and they have a lovely new trio with the incredible accordionist Jamie Smith called Alaw.  I believe they are also big fans of the wonderful Scottish Trio Lau, and Lau’s energy and arrangements are a big inspiration to me.  I also love Cass Meurig’s interpretations of trad welsh songs and tunes.

Do you enjoy world music?

I listen to a lot of ‘World Music’, and used to play in a samba band ‘Os Sambistas’.  So Samba, choro, Baiao and music from the north east of Brazil is a favourite.  As is music from Mali like Rokia Traore, and I love Kora (African Harp) music.  I have also been listening to a lot of American Blues and country music recently – the list goes on and on.

Teimlo’n werinol?

Mewn oes ble mae cerddoriaeth werin (er nad ydw i’n hoffi bocsys a genres) yn boblogaidd ac yn cael cryn dipyn o sylw ar ein gorsafoedd cenedlaethol, dyma rannu fy meddyliau (i unrhyw un sydd â diddordeb!) am ganeuon sydd wedi mynd a’m bryd yn ddiweddar. Dyw creu a pherfformio cerddoriaeth ‘werin’ ddim digon dyddiau hyn, mae’n rhaid bod tro yn y gynffon, rhywbeth newydd, rhywbeth cyffrous ynghylch y gerddoriaeth. Dyma ddau grwp sydd wedi creu argraff arna i yn ddiweddar.

Olion Byw – Ar Lan y Môr – Dawns y Tonnau

OlionByw

Drwy ddefnydd Twitter, fel mae’n digwydd – glywais i gerddoriaeth Olion Byw am y tro cyntaf. I unrhyw un sydd heb glywed eu gwaith, mae’n wir werth gwrando! Mae Lucy Rivers a Dan Lawrence yn cyfuno ffidil, gitâr, mandolin a llais yn eu trefniannau byrlymus o ganeuon tradodiadol Cymraeg ac alawon gwreiddiol. Mae’r ddeuawd offerynnol yn tynnu ar ddylanwadau cerddorol amrywiol a rhyngwladol. Mae eu cryno ddisg ‘Hen Bethau Newydd’  yn wledd o seiniau byrlymus gwerinol. Er bod ymdeimlad eithaf traddodiadol i lawer o’r darnau, mae ‘twist’ cyfoes i sawl trac. Efallai bod hyn yn arbennig o wir am ‘Ar Lan y Môr – Dawns y Tonnau’ fy newis ar gyfer y blog hwn.

Ry’ ni’n hen gyfarwydd â chlywed alaw ‘Ar Lan Y Môr’ ond chlywais i mohoni fel hyn o’r blaen! Mae’r alaw fel petai’n cael ei gwarchod fel trysor yn haenau’r gyfeiliant a’r cymalau offerynol gwerinol sy’n agor ac yn cau’r darn. Dw i’n edrych ‘mlaen i gyhoeddi darn gyda Olion Byw ar y blog yn fuan.

Blodau Gwylltion

Blodau Gwylltion – Gadael Rhiwlas

Wnes i wirioni pan glywais i Blodau Gwylltion am y tro cyntaf. Parhau i wirioni ydw i ar ôl clywed y gan newydd hon – Gadael Rhiwlas. Ma’ angen gyts i fod yn syml – a ‘dw i’n gweld  fod llawer o gerddorion ofn hynny. Llawer haws ydy hi gan rai i or-gynhyrchu cerddoriaeth yn haenau cymhleth i guddio diffyg, ‘falla – pwy a wyr!

Mae elfen storiol, syml a gwerinol Gadael Rhiwlas wir yn hyfryd a’r harmoniau wedi’u gweu yn gelfydd . Ma’ gen i deimlad y bydd cerddoriaeth Manon Steffan Ros/Blodau Gwylltion yn datblygu’n fawr dros y misoedd a blynyddoedd nesaf. ‘Dw i’n edrych mlaen i ddilyn datblygiad Blodau Gwylltion ac yn gobeithio’n fawr y bydd y naws hudolus yma’n parhau yn y gerddoriaeth.  Dyma egin rhywbeth arbennig.

Gareth Bonello

Gareth Bonello

Gareth Bonello

Gen ti CD yn dod allan cyn bo hir  – fedri di son am hynny?

Roeddwn i’n ffodus iawn i ennill grant gan y  Cyngor Prydeinig a PRSF ddwy flynnedd y ôl i fynd i Tsieina am 7 wythnos. Roeddwn i’n artist preswyl gyda chwmni theatr yn Chengdu, yn nhalaeth Sichuan. Pwrpas y prosiect oedd dysgu am gerddoriaeth draddodiadol yr ardal a chydweithio gyda offerynwyr y cwmni theatr. Tra oeddwn yn Chengdu roeddwn yn ‘sgwennu lot o ganeuon i wneud gyda barddoniaeth y bardd enwog Li Bai, a phenderfynais ‘sgwennu albym wedi ei seilio ar hanes bywyd y bardd. Llwyddais i recordio cwpl o ganeuon gyda’r offerynnwyr o’r cwmni theatr ac ers dod nol ‘dw i wedi bod yn cwpla ‘sgwennu a recordio gweddill yr albym.

 Pryd mae’n cael ei ryddhau?

Erbyn mis Medi ‘dw i’n disgwyl, ar label lleol i Gaerdydd o’r enw Bubblewrap records. Mae’r albym yn y Gymraeg i gyd – 11 trac gyda sawl trac offerynnol. Mi fydda i hefyd yn plethu recordiadau wnes i o ddinas Chengdu ymysg y traciau.

Sawl offeryn ti’n chwarae ? Sgen ti ffefryn?

Dwi’n chwarae sawl offeryn – ges i wersi ar y Piano a’r Soddgrwth pan oeddwn i’n ifanc, felly ‘dw i’n gallu chwarae rheini’n dderbyniol. Dw i’n gallu chwarae ychydig o’r mandolin a’r banjo hefyd ac wedi bod yn dysgu sut i chwarae’r Pipa (liwt Tseineaidd) ers dod nol o Tseina.

Ond yn y pen draw i’r gitar ‘dw i wastad yn dychwelyd, ‘dw i’n caru chware’r gitar ac mae’r offeryn wedi bod yn gyfaill cyson i mi ers fy arddegau.

Ti wedi recordio’n lled-ddiweddar gyda’r Chinese Ensemble yn Llundain…  Sut brofiad oedd hynny? 

Gan nad oeddwn wedi cwpla’r albym tra oeddwn i mas yn Tsieina, roedd angen i mi ffeindio offerynwyr ym Mhrydain oedd yn gallu chware rhai o’r un offerynnau a’r ensemble yn Chengdu.

Ar ôl ceisio a methu ffeindio unrhywun yng Nghaerdydd – cefais fanylion cyswllt yr UK Chinese Ensemble yn Llundain, felly aethon ni draw i recordio ‘da nhw. Roedd e’n brofiad itha anodd i ddweud y gwir achos roedd rhaid gwneud popeth mewn un prynhawn, sy’n rhoi lot o bwysau ar bawb! Ond ‘dw i’n hapus gyda’r recordiadau wnethon ni mas ‘na ac yn edrych mlaen i gwpla’r albym nawr!

Mi siaradais i ‘fo ti chydig flynyddoedd yn ôl  (pan oeddwn i’n gweithio fel newyddiadurwr) am dy daith i Tseina. Beth oedd uchafbwynt y profiad i ti a’r isafbwynt?

Ges i sawl uchabwynt yn clywed a recordio’r offerynwyr Tseiniaidd yn chware ac yn jamio gyda nhw. Roedd e’n bleser  ac yn fraint i ddysgu am gerddoriaeth/diwylliant draddodiadol Tseina  a hynny oddi wrth arbennigwyr fel y rhai oedd yn gweithio i’r cwmni theatr.

Y pwynt isaf oedd sylweddoli nad oeddwn i’n mynd i gael y cyfle i gwpla’r albym yn Tsieina. Mae gwahaniaethau mawr yn y ffordd y mae cerddorion yn gweitho allan yn Tseina ac roedd hyn yn creu lot o anhawster pan ddaeth yr amser i recordio. Serch hynny rwy’n falch iawn o’r hyn llwyddais i wneud yno.

Unrhyw brofiad penodol yn aros yn y cof?

Ges i’r cyfle i fynd nol i Tsieina haf diwethaf i chware cwpl o gigs ac fe wnes i gyngerdd dwy awr yn y Forbidden City Concert Hall yn Beijing ddiwedd mis Mehefin 2012. Bydd y profiad yn aros ‘da fi i am weddill fy oes!

Sut wyt ti’n mynd ati i gyfansoddi? Be’ sy’n dy ysbrydoli di?

Rydw i’n un go dda am botsian o biti ar y gitar a ‘dw i’n ffeindio fy mod yn cael lot o syniadau am sgwennu caneuon wrth ymarfer mor aml â sy’n bosib. Pan mae’n dod i ‘swennu geiriau ‘dw i’n ffeindio bod barddoniaeth yn ffynhonell di-waelod o ysbrydoliaeth.

Mae’r albym newydd wedi ei seilio ar farddoniath Li Bai a hen benillion Cymreig.

Uchafbwynt dy yrfa gerddorol?

Rwyf wedi bod yn lwcus iawn ac wedi cael sawl uchafbwynt hyd yn hyn. Yr hyn ‘dw i’n mwynhau fwyaf yw’r cyfleon mae cerddoriaeth yn rhoi i mi deithio a chlywed cerddoriaeth newydd o amgylch y byd i gyd.

Es i mas i Sudan blwyddyn diwethaf gyda band Richard James, Pen Pastwn. Fe wnaethon ni gig awyr agored ym Mhort Sudan ac roedd hynny’n brofiad anhygoel. Cefais amser gwych allan yng ngwyl y Smithsonian yn Washington DC yn 2009 hefyd yn cydweithio gyda rhai o gerddorion gorau Cymru yn ogystal â cherddorion o Dde America.

Gareth Bonello

Gareth Bonello

Pa gerddorion eraill ti’n edmygu? 

Fel gitarydd, dwi’n tueddu i edmygu pobl sydd wedi meistroli’r gitar acwstig ac yn gwrando yn aml ar gerddorion fel Bert Jansch, John Renbourn a John Fahey.

Fel sgwennwr, ‘dw i’n edmygu pobl sy’n gallu cyfuno cerddoriaeth a geiriau mewn ffordd ddeallus ac unigryw. Mae gwaith Gillian Welch a Dave Rawlings wastad o’r safon uchaf a ‘dw i’n eu hedmygu nhw’n fawr iawn.

Rydw i hefyd yn edmygu llawer o gerddorion ‘dw i’n gweld o amglych y sin yn gigio. Mae’n ysbrydoliaeth gweld Cate Le Bon yn parhau i arbrofi tra’n sgwennu alawon anhygoel o dda. Mae Euros Childs yn ddewin pan mae’n dod i gyfuno alawon a geiriau a ‘dw i’n amlwg yn cael lot o bleser yn cydweithio gyda’r cyn-aelod Gorky’s Richard James hefyd.

Cynlluniau ar gyfer y dyfodol…

Ar y foment ‘dw i’n canolbwyntio ar gwpla’r albym Tsieiniaidd. Ond, ar ol hynny ‘dw i’n awyddus iawn i barhau i ‘sgwennu caneuon newydd. Teimlad braf yw dechrau record newydd heb syniad manwl o le bydd yn mynd.

Gareth Bonello @ghbonello

Rhai ffefrynau cerddorol diweddar …

Dyma rai o’r cerddorion ‘dw i ‘di mwynhau yn ddiweddar. Mae ‘na ambell i ddarganfyddiad newydd yma – hynny wastad yn deimlad cyffrous gan bod cerddoriaeth yn medru dod yn rhan o’n ‘profiad’ ni fel unigolion – yn arbennig os yw’r gwaith yn taro tant ac yn creu argraff.

Alys Williams

Fe swynodd Alys Williams holl feirniaid The Voice UK yn ei chlyweliad diweddar ar y gyfres deledu BBC. Gwych oedd gweld Cymru a gweddill gwledydd Prydain yn cael mwynhau ei thalent! Mae ganddi lais arbennig ac mae canu’n angerddol yn ymddangos mor rhwydd iddi! Fel ‘na ma’ hi gyda’r cantorion a’r offerynwyr gorau,  mae’n debyg –  dim ond nhw sy’n llwyddo gwneud i wyrthiau cerddorol edrych yn hollol rhwydd. Hefyd, dw i’n caru clywed ei hacen lyfli! Pob hwyl i Alys – ‘dw i’n gwybod mae iddi hi y bydda i yn bwrw fy mhleidlais! Mi fydd ‘na gynhyrchydd lwcus iawn yn rhywle ar ddiwedd cyfres The Voice!

Pan o’n i’n fach  – Blodau Gwylltion

Ges i’r fraint yn ddiweddar o gyfweld Manon Steffan Ros am Blodau Gwylltion a mwynhau yn fawr!  Mae’n son  yn y cyfweliad am yr hyn sy’n ei hysbrydoli i greu cerddoriaeth, ei dylanwadau cerddorol ac hefyd am gefndir ‘Pan o’n i’n fach’ .

Mae’r alawon telynegol yn hyfryd a naws y sain yn unigryw. Falch iawn i mi ddarganfod ei cherddoriaeth a deall bod cynlluniau ar y gweill i recordio sesiwn C2 yn y dyfodol agos. Edrych ‘mlaen i ddilyn hynt a datblygiad Blodau Gwylltion.

Hide behind you – Huw M

Datganiad cerddorol bendigedig gan Huw M. Alawon syml wedi’u priodi’n urddasol gyda harmoniau hyfryd a’r arddull yn hamddenol a naturiolaidd. Mae gwirionedd i’r hen ddweud fod symylrwydd yn effeithiol! Hefyd, does dim rhaid i gân fod yn hir i ddweud rhywbeth o bwys, i wneud datganiad  ac i aros yn y cof – mae’r gân hon yn enghraifft berffaith o hynny.

Week of Pines – Georgia Ruth

Mae gwrando ar Week of Pines gan Georgia Ruth yn brofiad cerddorol atmosfferig hyfryd a’r  gwaith fideo yn drawiadol. Mae’r sain yn gynnes ac mae synnwyr tawelwch i’r gerddoriaeth. ‘Dw i’n teimlo mod i’n profi pytiau  o daith arbennig wrth wrando arni. Ar 20 Mai bydd Georgia Ruth yn rhyddhau ei halbwm gyntaf, Week of Pines ar label Gwymon. Mae’n debyg i’r casgliad gael ei recordio dros gyfnod o chwe diwrnod ym mis Awst y llynedd gyda’r cynhyrchydd David Wrench. ‘Dw i’n edrych mlaen i wrando ar yr albwm!

Dawel Ddisgyn – Gareth Bonello

Mae rhywbeth hudolus o werinol am y gân hon gan Gareth Bonello. Mae Sian James wedi recordio trefniant hyfryd ohoni hefyd ar ei chryno ddisg diweddaraf ‘Cymun’. Dw i’n meddwl bod yr  offerynnau yn gweithio’n arbennig o dda gyda’i gilydd yma ac yn creu naws llawn awyrgylch. Dw i’n edrych ‘mlaen i gyhoeddi cyfweliad gyda Gareth Bonello ar y blog yn fuan.

Sgwrs gyda Georgia Ruth, C2 BBC Radio Cymru

Sgwrs hyfryd gyda Georgia Ruth am gerddoriaeth glasurol, blogio a chreu cerddoriaeth

Gwefan BBC Radio Cymru, C2 - Georgia Ruth

Gwefan BBC Radio Cymru, C2 – Georgia Ruth (Gwrando eto)

Wnes i fwynhau sgwrsio gyda Georgia Ruth yn ddiweddar (28.03.2013 – linc isod) am y blog hwn, fy nghyfweliadau diweddaraf, cerddoriaeth glasurol a cherddoriaeth yng Nghymru.

Hyfryd hefyd oedd deall ganddi ein bod wedi rhannu llwyfan yn ferched ifanc yng Ngwyl Ryngwladol Llangollen, dros 10 mlynedd yn ôl – Georgia ar y delyn a finna ar y piano (cystadleuaeth offerynol) Rhyfedd sut mae llwybrau unigolion yn croesi. Wyddwn i ddim ar y pryd i ba gyfeiriad y byddai bywyd yn fy arwain. Pwy feddylia y byddwn yn cael cyfle i siarad am gerddoriaeth gyda Georgia dros 10 mlynedd yn ddiweddarach ar C2! Roedd arddull cyfweld Georgia yn hyfryd, sgyrsiol a phersonol. Mi gododd bwyntiau difyr iawn gan lywio a datblygu sgwrs unigryw am gerddoriaeth, blogio a chreu cerddoriaeth.

Ges i hefyd gyfle  i ddewis traciau gan gerddorion a chyfansoddwyr sy’n fy ysbrydoli (dewisiadau isod). ‘Dw i’n egluro pam ddewisais i’r darnau hyn yn ystod y sgwrs.

Breuddwydio, Lleuwen 

Gweld Sêr, Siân James 

Prelude in G minor, Op. 23, No. 5 – Sergei Rachmaninoff

Dyma linc i’r rhaglen – gyda diolch i Georgia Ruth a chriw C2 -BBC Radio Cymru (Sgwrs yn cychwyn tua awr i mewn 1:10:00)

http://www.bbc.co.uk/programmes/b01rgjqs

 

Siân James

Siân James

Siân James

Pryd ddechreuais di ganu, chwarae’r delyn a chyfansoddi? Beth oedd yr apêl? 

Yn ôl yr hanes roeddwn i’n hoff o ganu o oedran ifanc iawn a chefais fy ‘ngosod’ ar lwyfan eisteddfod leol gan fy mam yn dair oed! Yn ôl yr hanes mi fues i’n mwydro fy mam am wersi piano yn bump oed – hen biano honci-tonc a chanhwyllau brass arni! O’r diwedd mi drefnodd mam i mi gael gwersi efo Mrs Price – gwraig hyfryd o’r Foel yn Nyffryn Banw a fu’n dysgu cenedlaethau o blant yr ardal. Roedd yr awydd i greu miwsig yn ddwfn ynof i, ac unwaith i mi ddeall y cysyniad o gyfansoddi doedd na’m stop arnai wedyn a dweud y gwir!! Mae gen i hen faniwscript wedi melynu gyda dechreuad alaw fach i’r piano o’r enw Llyn y Grinwydden – alaw fach melancolig braidd i blentyn mor ifanc!! Ddechreuais mo’r delyn tan o’n i’n unarddeg – dwi’n amau mai mam oedd isio i mi ganu’r delyn – ac ar ôl cryn dipyn o safio pres mi brynodd fy rhieni delyn bedal i mi.’Angelica’ oedd enw’r delyn honno gan y gwneuthurwyr Salvi ac mi syrthies i mewn cariad dros fy mhen a nghlustie!!

Dylanwadau…

Y cyfansoddwr cyntaf dwi’n cofio cael fy nylanwadu  ganddo oedd Rachmaninoff. Roedd L.P. o rai o’i Preliwdiau a’r Consierto i biano yn C sharp minor yng nghasgliad fy rhieni ac es i’n reit ‘obsessed’ efo’r harmonis lysh sydd mor nodweddiadol o’i waith. Ar ôl darganfod y blŵs mi fues i’n gwrando lot fawr ar ganu Nina Simone. Mi gefais fy hudo gan y ffordd y byddai’n mynegi cân mewn ffordd mor amrwd ag onest, a’r ffordd dihafal roedd hi’n cyfeilio iddi hi’i hun ar y piano. Drwy wrando ar ei chanu hi mi ges i fy mhrofiad cyntaf o glywed canntores yn agor ei chalon go iawn yn ei chanu – nid jest actio’r emosiwn oedd hi ond ei deimlo fo i’r byw. Dyna ysbrydoliaeth!

Cyflwr canu gwerin yng Nghymru heddiw…

Mae gen i deimlad da iawn ynglyn â chyflwr canu gwerin yng Nghymru ar y funud – does dim dwywaith bod proffeil cerddoriaeth gwerin wedi codi’n aruthrol yn ystod y pum mlynedd diwethaf diolch i fudiadau megis Trac ac agwedd mwy positif o fewn Cyngor y Celfyddydau. Mae ‘na deimlad reit gyffrous yn yr awyr ar y funud yn enwedig ymysg yr ifanc a mae hynny yn rhoi lot fawr o obaith i mi!

Wrth gwrs mae canu gwerin wedi bod yno erioed – dyma wir gerddoriaeth ‘y bobol’ yn fy marn i, yn delio gyda phob agwedd o’n bywydau cymhleth: o enedigaeth i farwolaeth ynghyd â’r holl ddigwyddiadau yn y canol! Dyma un o’r rhesymau pam mae cerddoriaeth gwerin yn golygu cymaint i mi – does dim pyncie ‘off limits’ fel petai – dim swildod ynglyn â thrin a thrafod y pynciau mawr megis cariad, casineb, anffyddlondeb, ofn, obsesiynau, bywyd tu hwnt i’r bedd, a hynny i gyd yn aml gyda ddôs go hegar o hiwmor. Dwi’n teimlo’n gryf ein bod ni fel Cymry wedi teimlo braidd yn ddi-hyder ynglyn â’n traddodiad gwerin, yn sgil llwyddiant y diwydiant yn Iwerddon a’r Alban. Mae’n bryd i ni ysgwyd y rhagfarn hwnnw a sylweddoli bod cystal traddodiad gynnon ni yma yng Nghymru â gwledydd eraill, a lledu’r gair tu hwnt i Gymru! Mae’r potenshial i greu diwydiant iach yng Nghymru o fewn y genre yn bosib – rhaid marchnata’r cyfoeth yma dramor, a hynny er budd ein hunain!

SianJames4

Wnaeth athro neu athrawes greu argraff arbennig arnat ti? 

Un o’r dylanwadau mwyaf arnaf yn fy ieuenctid oedd fy athrawes telyn Ffranses Môn Jones. Hi anogodd fi i ganu i gyfeiliant y delyn – rhywbeth y bu hithau’n gwneud gydol ei gyrfa. Drwyddi hi hefyd y cefais fy mhrofiadau cyntaf o ganu mewn cyngherddau yn hytrach na chystadlu mewn eisteddfodau. Roeddwn i’n rhan o driawd telyn gyda Ffranses ac un o nghyfoedion yn yr ysgol sef Ieuan Jones sydd bellach yn diwtor ar y delyn yn y Royal Academy yn Llundain. Fuon ni’n cynnal cyngherddau hyd a lled Cymru a Lloegr am sawl blwyddyn ac roedd cael fy annog i gyflwyno fy nghaneuon o flaen cynulleidfa yn brofiad amhrisiadwy i lodes ifanc swil pedair ar ddeg! Dipyn o fedydd tân ond waw!.. am brofiad!

Ar yr ochor cyfansoddi does dim dwywaith bod yr Athro William Mathias wedi cael cryn argraff arnai yn y coleg ym Mangor lle fues i’n astudio. Cymeriad annwyl ac ysbrydoledig iawn!

Beth wnaeth dy ysbrydoli i greu CD Cymun?

Ffrwyth llafur cerddorol dros gyfnod o bum mlynedd yw Cymun: ambell brosiect bach diddorol ar gyfer radio a theledu ynghyd a threfniannau newydd o ganeuon gwerin a chaneuon gwreiddiol y bum i’n gweithio arnyn nhw ar gyfer cyngherddau. Gan fod y cyfnod ers yr albym ddwythaf (Y ferch o Bedlam) wedi bod mor hir, dwi’m teimlo bod y caneuon wedi cael amser i setlo rhywsut, felly o ran fy nheimlad i tuag at yr albym – dwi’n teimlo’n hapusach gyda hon na fues i efo unrhyw beth ers talwm iawn a dweud y gwir. Mae’r profiadau personol a gefais yn ystod y blynyddoedd ddwytha hefyd wedi cyfrannu at ddwysder yr albym; ond i mi, mae hynny’n beth iach, a bu’r broses o greu yn un iach a chathartig. Dwi’n teimlo ei bod hi’n gyfanwaith reit ‘healing’ i mi ac wedi atgyfnerthu rhywfaint ar fy hyder creadigol  …..ha!….tydi’r ‘creative types’ ‘ma yn hen bethe simsan dwch!! Dwi’n gobeithio hefyd bod yr agwedd honno yn medru bod o gymorth i eraill yn ogystal, gan mod i wedi bod yn gredwr mawr yn nerth cerddoriaeth i iachau ers blynyddoedd lawer.