Gareth Glyn

Gareth Glyn

Gareth Glyn

Pryd ddechreuodd eich diddordeb mewn cyfansoddi? Unrhyw atgofion cynnar penodol?

Pan oeddwn i’n blentyn, yn clywed cerddoriaeth o ’nghwmpas i drwy’r amser. Roedd fy nhad, y Prifardd T. Glynne Davies, yn denor da , ac wedi ennill mewn eisteddfodau; roedd o hefyd wrth ei fodd yn gwrando ar – a chanu hefo – recordiau o denoriaid mwya Cymru fel David Lloyd a Richie Thomas.

Ar ochor Mam, roedd na nifer o’m modrybedd yn canu’r piano a’r harmoniwm – un ohonyn nhw, dwi’n cofio’n iawn, yn gwneud hynny o sol-ffa – ac, am wn i fel pob plentyn yn gweld piano am y tro cynta, mi esh i ati i geisio gael sŵn allan ohono fo. Roedd na biano yn ei tŷ ni hefyd – efo’r ‘Melodist’ arno fo mewn print euraid – mae’n siŵr bod fy rhieni i wedi ei brynu o gan obeithio cael pianydd yn y teulu – ac ar hwnnw y bum i’n ymarfer fy ngraddfeydd a’n narnau gosod ar ôl dechrau gwersi piano yn wyth oed efo Mrs Dickson yng Nghaerdydd, lle roedden ni’n byw erbyn hynny.

Mae’n rhaid i mi gyfadda, er y pleser o ddysgu canu’r piano, mi oedd gen i ofn Mrs Dickson; i mi roedd hi fel rhywbeth allan o Charles Dickens, efo’i thŷ mawr yn llawn anifeiliaid wedi stwffio ac ati, ei ffordd o siarad: “attend!!” ei ffordd hen-ffasiwn o ddysgu – ergyd rwler ar gefn y llaw, geiriau fel ‘poor’ a ‘weak’ yn lle beirniadaeth adeiladol – a phan symudon ni i’r Wyddgrug, a minnau’n rhyw ddeuddeg oed, mi wrthodais i ail-afael mewn gwersi piano. Trist iawn. Ond diolch i ragluniaeth mai i’r Wyddgrug y symudon ni, achos yr athro cerdd yn Ysgol Maes Garmon oedd y dylanwad cryfa erioed arna i fel cerddor a chyfansoddwr.

Wna i byth anghofio’r rhyfeddod o weld Rhys Jones yn canu’r piano mewn ffordd nad oeddwn i rioed wedi’i weld o’r blaen – yn sicr ddim gan Mrs Dickson – mi benderfynais i yn syth mod i isio ei efelychu o. Mi soniodd wrtha i am feistri’r arddull stride – Fats Waller yn benna – a dyma beth o’m mhres poced i yn mynd ar recordiau gan hwnnw! Mi benderfynais i gymryd Cerddoriaeth fel pwnc, er mai y fi oedd yr unig hogyn mewn môr o genod, ac o fewn chydig amser, dan arweiniad Rhys Jones, roeddwn i wedi cyfansoddi fy narn cynta – “alaw gytbwys un mesur-ar-bymtheg o hyd gyda thrawsgyweiriad i’r llywydd ar ddiwedd y ail gymal”.

Wedyn, efo ragor o addysg, mi ddaeth emyn-dôn: yn llawnder yr amser, dan anogaeth doeth Rhys, daeth caneuon i gôr yr ysgol, a chwechawd i offerynnwyr ifainc Maes Garmon. Mi wnaeth Rhys Jones hyd yn oed gynnwys un gân gen i –“Yn y Beibil Mawr” – mewn rhaglen radio. Nid ‘Yn y Beibil Mawr’ oedd yr enw gwreiddiol – Aled Lloyd Davies oedd yn gyfrifol am y geiriau rheini – roeddwn i wedi cael hyd i gasgliad o ganeuon gan Joseph Parry, a phenderfynu gosod cerddoriaeth fyddai’n fwriadol groes i ysbryd y geiriau. Geiriau gwreiddiol y gân oedd “Y Bachgen yn Marw”!

Ond y rheswm penna dwi’n diolch o’r galon mod i wedi mynd i Ysgol Maes Garmon ydy mai yn fanno y gwnes i gyfarfod ag Eleri. Roedd hi yn yr un dosbarth â mi, ac yn cael gwersi telyn gan Mair Jones o Gerddorfa Ffilharmonig Lerpwl. Dyma Eleri’n deud rhyw ddydd – ‘sgwenna ddarn i mi – a chofia mai dim ond pedwar bys sy gan delynorion ar bob llaw’. Yn dilyn sgwennu’r darn hwnnw, mi gyfansoddais i un ar bob o bennau blwydd Eleri am gyfnod – Nosgan, Cân Wrth Ymadael, Dawns Wyllt, Triban…. ac mi enillodd Triban yng nghystadleuaeth gyfansoddi Gŵyl Gerdd Menai yn 1978. Rhan o’r wobr oedd cael cyfansoddi’r darn cerddorfaol Porthaethwy i Gerddorfa Gymreig y BBC, a’r perfformiad hwnnw, a darllediad ar Radio 3, nath fy narbwyllo i bod cyfansoddi’n medru bod yn yrfa.

Beth sydd gennych chi ar y gweill ar hyn o bryd?

Newydd orffen darn sylweddol o’r enw ‘Gododdin’ ar gyfer Gŵyl Gerdd Ryngwladol Gogledd Cymru, Llanelwy – darn i Gerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC wedi’i ysbrydoli gan y gerdd enwog o’r 6ed ganrif sy’n sôn am frwydr Catraeth. Mae’n addas ym mlwyddyn canmlwyddiant y Rhyfel Mawr – cyflafan arall lle y bu i gannoedd o filoedd o filwyr dan orchymyn roi eu bywydau tra’n wynebu gelyn grymus.

Ond ers y llynedd dwi wedi bod yn gweithio ar opera yn Gymraeg – addasiad Mererid Hopwodd o nofel Islwyn Ffowc Elis Wythnos yng Nghymru Fydd, gaiff ei berfformiad cynta y flwyddyn nesa yng nghanolfan gerdd newydd Pontio ym Mangor. Mi fydd yn gwireddu breuddwyd yr ydw i wedi ei choleddu ers blynyddoedd.

Ar y gweill hefyd mae opera arall ar gyfer Prifwyl 2015 ar hanes Blodeuwedd, a darn i gitarau clasurol yn nodi can mlynedd a hanner ers glaniad y Mimosa yn cludo’r sawl wnaeth sefydlu’r Wladfa ym Mhatagonia.

A chant a mil o bethau eraill – dwi’n rhy brysur o’r hanner y dyddiau yma, mae’n rhaid cyfadda.

Unrhyw gyngor i gyfansoddwyr ifanc sy’n ceisio datblygu gyrfa ym maes cyfansoddi?

Y dyddiau yma mae’n syniad da i ddilyn y cyrsiau cywir mewn prifysgol er mwyn cael eich troed yn y drws, ond pa ffordd bynnag dach chi’n ddewis, mae’n rhaid cael y dalent a’r weledigaeth i ddechrau, ac yna meithrin y grefft ei hun – gwybod sut i drin lleisiau ac offerynnau yn unigol a chyda’i gilydd, a chael cymaint o brofiad ag y bo modd o glywed eich cerddoriaeth – cyfansoddwch ar gyfer eich cyfeillion a gofynnwch iddyn nhw berfformio’ch gwaith ichi. Ac os mai recorder, organ geg a thrombôn mae’ch cyfeillion chi’n medru’u chwarae, wel sgwennwch ddarn i’r cyfuniad hwnnw! Hefyd – cystadleuwch gymaint ag y medrwch chi – eisteddfodau wrth reswm, ond hefyd chwiliwch ar y We am y cystadleuthau cyfansoddi dirifedi sy ar gael. Mae’r mwyafrif ohonyn nhw’n cynnwys perfformiad fel rhan o’r wobr. Amhrisiadwy.

Oes unrhyw gyfansoddwr arall wedi eich ysbrydoli ar draws y blynyddoedd? Os oes, pwy a pham?

Britten, Copland, Strafinsci, Honegger – i gyd yn gyfansoddwyr o’r ugeinfed ganrif oedd wedi medru cadw at eu hegwyddorion cerddorol yn lle dilyn y ffasiwn avant-garde.

Oes na ddigon o gomisiynu gwaith newydd cerddorol yn digwydd yng Nghymru ar hyn o bryd?

Fedra i ddim siarad ag awdurdod am hyn, gan nad ydw i’n gwybod faint o gomisiynu sydd yn digwydd, ond mi wn i bod Tŷ Cerdd yng Nghaerdydd yn gwneud gwaith da yn y maes yma, fel ag y mae nifer o gorau a cherddorfeydd amatur neu led-broffesiynol.

Gobeithion ar gyfer y dyfodol?

Dim ond bod yr awydd a’r awen (os mai dyna ydy o) yn para, a bod pobol yn dal i ofyn i mi gyfansoddi! Ac mae perfformiadau ar ôl y cynta o hyd yn bwysig – maen nhw’n dangos bod rhywun yn gweld rhyw werth yn y darnau ac yn teimlo bod angen rhoi gwyntylliad arall iddyn nhw.

Advertisements

Plu

PluDiolch i Elan o’r band Plu am ateb y cwestiynnau isod.

Pryd ddechreuodd dy ddiddordeb di mewn cerddoriaeth?
Allai’m dweud yn union pryd dechreuodd fy niddordeb mewn cerddoriaeth ond dechreuais gymryd lot fawr o ddiddordeb yn y sîn gerddoriaeth Cymraeg tua deng mlynedd yn ôl mwy neu lai (pan oeddwn yn 15) pan oeddwn yn mynd i weld bands fel Derwyddon dr Gonzo ac Anweledig.
Fedri di son mwy am Arthur?
Mae Arthur yn gan freuddwydol ac eitha ffantasîol gan ei fod o’n dod o syniad dychmygol. Ond cafodd y syniad yna ei ysbrydoli’n gryf gan dirwedd moel a chorsiog y Migneint, ardal sy’n ymestyn o uwchben dyffryn Machno draw bron at Lyn Celyn a lawr tuag at Ffestiniog. Mae ganddo nifer o byllau a llynoedd sy’n suddo’n ddwfn i mewn i’r tir mawnog a dwi’n meddwl bod ‘na deimlad eitha sci-fi i’r ardal, sydd mor agored ac anghysbell. Mae’r gan yn son am arnofio yn un o’r pyllau ar y Migneint, yn ystod y nos ond ar noson glir a serog, ac mae cymhariaethau cyson yn cael eu gwneud rhwng yr elfenau naturiol yn yr amgylchedd â nodweddion ‘Arthur’, ond dydi o ddim yn glir os ydy Arthur yn berson, ysbryd neu enaid.
‘Obsessed efo gwerin’
Mae Cymru’n obsessed efo gwerin ar y funud, sy’n gret i ni! Mae’n golygu ein bod ni’n brysur iawn ac yn cael cyfleoedd ffantastic. Mae gen i ddiddordeb mawr mewn cerddoriaeth gwerin, ac beth sydd fwyaf cyffrous am y genre yw’r posibliadau.
Mae’n bosib mynd a gwerin i unryw gyfeiriad a’i gyfuno gyda phob math o genres eraill. Ond os dwi’n siarad nid o safbwynt aelod o Plu ond o safbwynt gwrandawr radio/ gwyliwr teledu/ person sy’n cymryd diddordeb mewn diwylliant Cymraeg/ Cymreig, dwi’n meddwl fod yr HOLL werin sydd o gwmpas ar y funud yn eithaf undonnog. Ond dwi’n credu mai ‘phase’ ydi hyn, mi fydd y rhôd yn troi maes o law gobeithio, a dwi’n edrych ymlaen i weld ‘Wythnos seicadelia’ ar s4c a sesiynnau unnos gan gyfansoddwyr chillout ar C2.
Mae Sain wedi gofyn i ni recordio album i blant iddynt ryddhau, felly dyna ‘di’r prif beth byddem yn gweithio arno rhwng rwan a mis Medi. Mae album i blant yn rywbeth doedden ni rioed wedi meddwl amdano cynt a dwi’n meddwl bod yna botensial iddo fod yn rywbeth cyffrous dros ben. Buasai rhyddhau EP yn fuan ac album arall erbyn haf 2015 yn wych, ond mae’n dipyn o sialens dod at ein gilydd i sgwennu i fod yn onest. Cloi ein hunain mewn ryw fwthyn yng nghanol nunlle am bythefnos fysa’n neud y tric bosib!

Geraint Lovgreen

Pryd ddechreuodd dy ddiddordeb di mewn cerddoriaeth?

Mae’n siwr mai tua 9-10 oed oeddwn i (tua canol y 1960au) pan ges i a fy chwaer a ’mrawd dri o senglau’r Beatles a gramoffôn gen Nain i Nadolig. Dyna hi wedyn, mi fyddwn i’n gwario fy mhres poced ar senglau – Beatles, Animals, Amen Corner… Dwi’n cofio’n iawn mai chwe swllt ac wyth ceiniog (tua 30c) oedd pris sengl. Ges i gitâr blastic Beatles wedyn a gwneud “grwp” efo mrawd chwech oed! Sgwennais gân 4 cord o’r enw “You’ll be sorry some day” – ein hit mwya (wel, ein hunig gân, o bosib). A dwi’n ei chofio hi hyd heddiw!!

 Sut sin gerddorol sydd yng Nghymru ar hyn o bryd yn dy farn di?

Mae’na artistiaid ofnadwy o dalentog yn gwneud pob math o gerddoriaeth yn Gymraeg erbyn hyn – dwi’n rhyfeddu ac yn gwirioni ar artistiaid ifanc mor amrywiol â Gareth Bonello, Yr Ods, Mr Phormula, Georgia Ruth … ac ymlaen ac ymlaen, mae ’na gymaint o dalent ar gael.

Y trueni ydi nad oes cynulleidfa deilwng iddyn nhw, mae fel petai’n well gen lawer o bobl lyncu be mae’r cyfryngau’n ei roi iddyn nhw (Britain’s Got Talent ac ati) yn hytrach na mynd allan i weld rhywun gwirioneddol ddawnus a chreadigol yn canu mewn neuadd neu glwb ar eu stepan drws.

Wyt ti’n edmygu unrhyw gerddor arall cyfoes yng Nghymru heddiw? 

Dwi wedi enwi rhai o’r rhai ifanc dwi’n eu hedmygu yn yr ateb uchod – wedyn mae ’na hen stejars fel Geraint Jarman, Endaf Emlyn a Meic Stevens. Dyna’r recordiau Cymraeg cynta brynais i – roedd ‘Hiraeth’ gan Endaf Emlyn yn LP hollol arloesol yn ei ddydd, pan oeddwn i yn nosbarth 6 yn yr ysgol yn y Drenewydd; dyma stwff Cymraeg roedd fy ffrindiau di-Gymraeg yn gallu ei werthfawrogi.

Wedyn dwi’n edmygu rhywun fel Rhys Mwyn am symud pethau ymlaen a chynnal gigs bach mewn tafarnau fel yr Albert yn Gaernarfon, a mynd â’r Gymraeg i wledydd eraill a phrofi nad oedd raid canu yn Saesneg. A wnes i wastad hoffi Y Cyrff am eu hagwedd a’u cerddoriaeth ddigyfaddawd.

Beth wyt ti’n fwynhau fwyaf am ganu a chyfansoddi?

Be dwi’n dal i fwynhau fwyaf ydi mynd i lefydd gwahanol o gwmpas Cymru a chwrdd â phobl wahanol a pherfformio iddyn nhw! Dwi’n deud o hyd mod i’n teimlo mor lwcus i fedru gwneud hyn fel hobi yn fwy na dim. Cyfieithydd ydwi wrth fy ngwaith bob dydd, yn gweithio o gartre.

Oes gen ti gyngor i gerddorion ifanc sy’n ceisio datblygu gyrfa ym maes cerddoriaeth?

Dim byd wir, dim ond bod yn driw ichi’ch hun a gwneud be ydach chi isio’i neud, nid be sy’n digwydd bod yn trendi neu’n cwl ar y pryd. Ond cyngor gan amatur ydi hyn, dwi erioed wedi meddwl am drio gwneud gyrfa mewn cerddoriaeth. Dwi ddim yn meddwl y byswn i’n mwynhau’r pwysau.

 Gobeithion cerddorol ar gyfer y dyfodol?

Mae gen i lawer o ganeuon y byswn i yn hoffi eu rhoi ar albwm rywbryd, ond dwi ddim yn dda iawn ar y busnes recordio ’ma. Does yna ddim ffordd ddi-boen o’i wneud o, hyd y gwela i. Felly mond gobeithio cadw fy iechyd er mwyn dal ati i gigio!

Soundcloud – 

Twitter – https://twitter.com/ddim_yn_sant

Y Banditos

Hawlfraint: Ochr 1

Hawlfraint: Ochr 1

Diolch i Rhys Dafis (Y Banditos) am adael i ni wybod mwy am yr hyn sydd ganddynt ar y gweill yn y misoedd nesaf.

Beth sydd gan Y Banditos ar y gweill ar hyn o bryd?
 Fyddwn ni’n chware yn Steddfod Rhyn-gol ar y 1af o Fawrth, ac yna gigs yn Tymbl ac Aberystwyth yn hwyrach yn y mis. Fyddwn ni hefyd yn chware cwpwl o gigs amser Steddfod Llanelli. Ni’n recordio demo fel three-piece am y tro cyntaf ar ddiwedd Chwefror ac yn gobeithio recordio yn iawn yn yr haf.
Pwy yw eich dylanwadau cerddorol yng Nghymru?
Ma gyda ni lawer o ddylanwadau, er falle nad yw pob un yn dod drosodd yn amlwg yn y gerddoriaeth.
Fi’n hoff iawn o gerddoriaeth 70au/80au fel Meic Stevens, Edward H, Ail Symudiad a Geraint Jarman, a stwff fel Cowbois, Candelas, Yr Ods, Plu, a Sen Segur-mae cymaint o artistiaid da o gwmpas allen i byth enwi nhw i gyd.
Yn ddiweddar fi wedi bod yn gwrando mwy ar fandie fel Datblygu, Ffa Coffi a Y Cyrff.
Tasa chi’n cael canu gydag unrhyw gerddor yn y byd – pwy fyddai’r cerddor a pam?
Mae’n ddewis anodd! Ond fi’n credu bydde rhaid i fi ddweud Meic Stevens-mae’n gallu cyfleu pob emosiwn drwy ei eiriau mewn ffordd sy’n aml yn dorcalonnus, ac mae ganddo lais gwych.
Mae ei gariad at ei ardal hefyd yn rhywbeth rwy’n medru uniaethu ag ef. Allen i ddysgu llawer wrtho fe!
Fel band fi’n credu y byse ni gyda yn mwynhau gweithio gyda’ Arctic Monkeys. Ein hoff fand ni sy’n canu tu allan i Gymru heb os.
Barn am y sin roc yng Nghymru …
 
Fi’n falch i allu dweud bod yr SRG yn fyw ac yn iach. Mae na lawer o amrywiaeth, ac mae na lawer o fandie ifanc yn ymddangos (yn enwedig yn y de). Y broblem yw fod pobl anwybodus yn edrych i lawr eu trwyne gan ddweud nad y’n nhw’n hoffi “Cerddoriaeth Gymraeg”.
Cyfrwng yw’r iaith, nid genre.
Mae digon o amrywiaeth o gerddoriaeth Gymraeg i blesio bron pawb, felly ma ishe i’r bobl yna godi oddi ar eu tine a mynd allan i drio rhywbeth newydd.
Eich gobeithion ar gyfer y dyfodol …
 
Fel ddwedes i, ni yn gobeithio recordio rhywbeth yn yr haf a gwneud cymaint o gigs a phosib. Fydda i a Tristan yn mynd i’r brifysgol a Gwaredd yn cymryd blwyddyn allan y flwyddyn nesa, ond ni yn gobeithio cario mlaen i gigio, mewn cymaint o gigs a sy’n bosib!

Gwyneth Glyn

Gwyneth Glyn  Credit - Sukh & Mindy

Gwyneth Glyn
Credit – Sukh & Mindy

Mwy am dy waith diweddar yn India …

Dwi wastad wedi cael fy hudo gan India – yr wlad a’i diwylliant – a thrwy Celfyddydau Rhyngwladol Cymru mi ddaeth ‘na gyfle i gyd-weithio efo cerddor o’r wlad honno. Mi ddaru Eluned Haf fy nghyflwyno i’r Meistr Mastro (fel y bydda i’n ei alw fo!) Donal Wheelan o Hafod yn Sant Hilari ger y Bontfaen.

Mae Donal wedi gweithio efo llu o gerddorion o India ar albyms Bollywood, a fo awgrymodd imi wrando ar y canwr Tauseef Akhtar. Mi ddes i o hyd i glip Youtube o Tauseef yn canu Teri Teri – gwyliwch chitha fo yma! Mi ges i fy swno’n syth gan ei lais o, a chan yr hyn oedd o’n ganu, sef ‘Ghazal’ – barddoniaeth Wrdw wedi ei osod ar gerddoriaeth – chydig bach fel ein cerdd dant ni!

Sut brofiad oedd gweithio gyda Tauseef? 

A ninnau efo albym orffenedig ar ein dwylo erbyn hyn, a’r cywaith wedi tyfu i gynnwys pedwar cerddor arall, mae’n rhyfedd cofio’n ôl i hydref llynedd pan ddaeth y ddau ohonon ni at ein gilydd yn Nhŷ Crwn hudolus Donal yn Hafod.

Mi dreulion ni rhyw bum diwrnod yn rhannu penillion, alawon a straeon o amgylch y tân, ac o hynny y naturiol ddigon mi dyfodd ‘na glwstwr o ganeuon. Roedd hi’n broses hynod hawdd, dwi’n credu oherwydd bod yna’r fath dir cyffredin ganddon ni o ran y farddoniaeth.

Canu serch ydi gwraidd Ghazal, tebyg i’n hen benillion a’n halawon hyfryta ninnau fel Cymry – caneuon fel ‘Pontypridd’ a ‘Lisa Lân.’ Roedd rhain fel pe baen nhw’n gwau yn gyffyrddus iawn am yr hyn oedd Tauseef yn ganu. Braf i minna oedd canu’r hen alawon yma i gyfeiliant harmoniwm a chanu Indiaidd Tauseef!

Pa gerddorion wyt ti’n eu hedmygu a pham? 

Mae rhywun yn edmygu cerddorion am wahanol resymau. Dwi’n llawn edmygedd o Georgia Ruth am ei chyfansoddiadau newydd ac oesol, ac am ei gonestrwydd fel perfformwraig. Dwi’n cael iasau pan dwi’n gwrando ar Lleuwen yn fyw, a wna i byth anghofio Blodau Gwylltion yn canu ‘Ddoi di Dei’ yn Gŵyl Arall yn ddiweddar.

Ac wedyn mae ‘na artistiaid fel Siân James a Heather Jones sy’n feistri yn eu maes ac eto sy’n dal i ddatblygu a darganfod. Dwi’n meddwl mai’r hyn dwi’n edmygu fwyaf ydi’r gallu i fod yn chi eich hun, aros yn driw i’ch hun fel artist, yn enwedig yn yr oes sydd ohoni.

Cynlluniau … WOMEX

Mae ‘na gyfnod cyffrous a phrysur o ‘mlaen i rwan gan fod Ghazalaw (enw’r prosiect efo Tauseef) wedi ein dewis ar gyfer ‘showcase’ yn WOMEX – y digwyddiad cerddoriaeth byd fydd yn glanio yng Nghaerdydd ddiwedd mis Hydref eleni.

Roedd y broses ymgeisio yn gystadleuol iawn; rydan ni mor ffodus bod naws y cywaith wedi taro deuddeg efo’r beirniaid o bedwar ban byd.

Fedrai’m aros i rannu llwyfan Canolfan y Mileniwm efo hufen cerddorion India, sydd fel mae’n digwydd yn rhai o’r bobol mwya hynaws a dirodres dwi erioed wedi eu nabod! Nhw, finna a’r fendigaid Georgia Ruth yn plethu hen benillion efo Ghazal a thelyn efo Tabla (drwm Indiaidd) o flaen cynulleidfa gynnes a meddwl-agored: cyffro!

Gwyneth Glyn  Sukh & Mindy

Gwyneth Glyn
Sukh & Mindy

Sut fyddi di’n mynd ati i gyfansoddi? Oes rhaid i rywbeth dy ysbrydoli? 

Fel arfer, fydd ‘na ryw deimlad neu rhyw syniad yn fy nharo, ac o hynny mi ddaw yna eiriau neu alaw. Weithiau tydi’r peth yn mynd i nunlle a mae rhywun yn rhoi’r ffidil (neu’r gitâr) yn y to. Dro arall mi fydd rhywbeth yn cydio a chân yn tyfu. Mae o’n rhywbeth sy’n digwydd yn reddfol; fydda i’n trio peidio ymyrryd gormod, dim ond gwrando a bod yn agored i beth bynnag ddaw. (Ma hi’n handi cael fy Iphone ar y setting Voice Memo hefyd – rhag ofn i’r gwmpwaith fynd yn angof dranoeth!)

Tasa ti’n cael un dymuniad – beth fyddai’r dymuniad hwwnw? 

I bobol fod yn llai hunanol. Hynny a’r gallu i chwarae gitâr fel David Rawlings. Sori – mae hynna’n ddau beth… ond dyna brofi fy mhwynt – mae pobol yn hunanol!

Tasa ti’n cael creu cerddoriaeth gyda unrhyw un – pwy fyddai’r cerddor hwnnw a pham? 

Twm Morys, oherwydd ei allu i drin geiriau. Geiriau – eu sŵn a’u hystyr nhw – sy’n gyrru fy ngherddoriaeth innau.

Pan nad wyt ti’n sgwennu neu’n creu – be ti’n hoffi ei wneud? 

Mynd am dro hir yn y gwyllt neu hyd draeth unig, hel mwythau, gneud risotto a breuddwydio am yr antur nesa.



GWYLLT – Amlyn Parry

GWYLLT

GWYLLT

Diolch i Amlyn Parry am y cyfweliad isod  – mae’n son am albym gynta GWYLLT , am eu blaenoriaethau a’u gobeithion. Mae gen i deimlad bod ‘na bethau cyffrous ar y gorwel i GWYLLT.

Ar y gweill …

Wel, ma’r albym gyntaf allan ers tua mis rwan felly ma’n braf cael hynny allan o’r ffordd a chael cyfle i roi ymdrech i mewn i chwarae’n fyw.

Dim ond ers tua mis mae GWYLLT wedi bod yn chwarae’n fyw felly mae sawl gig ar y gweill. Mi fyddwn ni’n chaware un neu ddau o gigs yng Nghaerdydd yn yr wythnosau nesa. Hefyd, rydan ni’n chwarae ym Maes B ar y nos Wener ola ac yn gig Cymdeithas ar y nos Sadwrn ola.

Does dim cynlluniau i recordio mwy ar hyn o bryd – ond dwi wastad yn trio cyfansoddi ar y gitar ac yn trio cael synidau am eiriau. Mae angen dal i fynd, felly shwr o fod mi fydd na fwy o recordio a mwy o ganeuon newydd i’w clywed yn y dyfodol agos – jyst cael petha at ei gilydd yn gyntaf. Dwi’n meddwl mai ymarfer, ehangu’r set a gigio ydy’r flaenoriaeth ar hyn o bryd.

Sut wyt ti’n mynd ati i gyfansoddi caneuon?

Fel arfer, mae’r gerddoriaeth yn dod yn gyntaf, ac yna mi fydda i yn trio sgwennu rhywbeth sy’n ffitio hynny. Efo’r geiriau, unwaith dwi’n teimlo bod gen i bennill gryf, allai orffen y gan. Os yw’r bennill gyntaf yn wan, wnai sgrapio’r gan a meddwl am destun arall.

Hap a damwain ydi’r testun fel arfer. Be’ bynnag syn dod i mhen i ar y pryd a beth bynnag syn odli!  Digon posib  i un gan ddechra a gorffen mewn rhywle hollol annisgwyl.

Y SRG …

Dwi’n teimlo bod ‘na lwyth o fandiau a phrosiectau cerddorol gwych yn Ngymru. ‘Dw i hefyd yn teimlo bod ‘na lot o gefnogaeth allan yna a bod pobol yn barod i roi sylw i fandiau. Dwi’n mwynhau y SRG.

Ma’r sin yn ganolbwynt cymdeithasol i mi ers dros ddegawd rwan ac mae gen i lwyth o ffrindia ledled Cymru oherwydd y sin. Er mai cerddoriaeth ydi’r canolbwynt, mae lot beth da eraill yn dod allan o’r SRG.  Mae’n lot o hwyl a dw i’n tybio bod y sin yn eitha iach.

Amlyn Parry

Amlyn Parry

Tasa ti’n cael perfformio efo unrhyw gerddor o dy ddewis di, pwy fyddai’r cerddor hwnnw a pham? 

Chwarae bas neu lais cefndir i rywun fel Bob Marley dwi’n meddwl. Pam ddim!

Mae o wedi sgwennu caneuon gwych, hollol wych, a ma’r gerddoriaeth, y bas a’r lleisiau yn lot o’i ganeuon o yn briliant. Caneuon fel ‘Zimbabwe’ neu ‘Ride Natty Ride’.

Dwi’n shwr fyswn i’n  mwynhau chwara bas i Bob!

Pwy sy’n dy ysbrydoli di yng Nghymru ar hyn o bryd? 

Ma’ na lot o ffrindia, cerddorion, trefnwyr, blogwyr, a phobol syn sgwennu ac ymdrin â’r sin yng Nhgymru sy’n fy ysbrydoli i wneud cerddoriaeth ar hyn o bryd, a mae’n gret bod yn rhan o’r sin. Mae’r  rhan fwyaf o bobol yn ei wneud o fel mwynhad.

Mae na bobol sy’n rhoi lot o amser a ymdrech i mewn i’r sin gerddoriaeth yng Nghymru – am ddim llawer mwy na phleser. Rheina efo’r ymroddiad sy’n fy ysbrydoli, rheina sy’n dal i fynd a rheina sy’n neud o er mwyn neud o (er gwaetha’r gerddoriaeth ar adegau!)

Vibe GWYLLT …

Cerddoriaeth sy’n hawdd ar y glust

Dy obeithion ar gyfer dyfodol GWYLLT

Ehangu a datblygu. Dal i fynd. Arbrofi a chymysgu. Newid petha o gwmpas. Bod yn hyblyg efo’r gerddoriaeth. Chwara o gwmpas efo steils cerddoriaeth. Mwynhau. Cynhyrchu cerddoriaeth dda.

gwyllt.co.uk

Griff Lynch – Yr Ods

Yr Ods Chwith - Griff Lynch

Yr Ods
Chwith – Griff Lynch

Bydd Yr Ods yn rhyddhau eu hail albwm ‘Llithro’ ddiwedd y mis, diolch yn fawr i Griff  Lynch am y cyfweliad. Mae’n son am yr albwm newydd, am  grwpiau, unigolion a bandiau sy’n ei ysbrydoli fel cerddor ac am yr heriau sy’n wynebu cerddorion yng Nghymru heddiw.

Ar y gweill …

Fyddwn ni fel Yr Ods yn perfformio hyd a lled yr Eisteddfod eleni o ‘Caffi Maes B’, Maes B ei hun, gig i Gymdeithas Yr Iaith ac ar y Maes hefyd.

Mai’n Haf prysur iawn i ni gan ein bod ni’n rhyddhau ein hail albwm ddiwedd Gorffennaf sef ‘Llithro’. Byddwn ni’n hyrwyddo honno mewn gwyliau megis Gŵyl Rhuthun, Gŵyl Gardd Goll, Gŵyl Arall, Gŵyl Gwydir, Pesda Roc a Festival No 6, yn o gystal â thaith fach ddiwedd Medi. Main gyfnod cyffrous iawn i ni fel grŵp ar ôl bod yn dawel iawn ers blwyddyn bron.

Mi ryda ni wedi recordio’r albym efo’r cynhyrchydd Kris Jenkins, a chroesawu aelod newydd sef Gwion Llewelyn gynt o’r Race Horses. Hefyd fyddwn ni’n rhyddhau’r Albym ar ffurff Feinal, sydd yn rhywbeth yda ni gyd wedi bod yn awyddus i neud ers blynyddoedd. Bydd nifer cyfyngedig o rheiny ar gael yn yr holl gigs.

‘Amrwd’

Ma’n ail albym ni ‘ Llithro’ chydig yn fwy amrwd na’r stwff da ni wedi recordio o’r blaen. ‘Da ni wedi mynd ati jesd i roi caneuon lawr yn eu ffurf naturiol yn hytrach na plastro’r lleisiau a’r synths gyda bob math o effeithiau. ‘Da ni’n teimlo bod na deimlad fwy organig i’r swn yn gyffredinnol.

Ma’r geiriau ryda ni wedi eu cyfansoddi a’r pynciau ryda ni’n drafod chydig yn wahanol hefyd. ‘Da ni ddim yn son cymaint am ferched, mwynhau ein hunain a thestunau pop confensiynol. ‘Da ni’n myfyrio mwy am faterion sy’n ein poeni ac yn sylwebu mymryn ar sut ma’ hi i fod yn Gymry ohoedran ni, heddiw. Dydi hi ddim yn albym gwleidyddol, dydyn ni ddim chwaith yn trio gwneud ryw safiad o bell ffordd, dim ond ffordd i ni fynegi ambell i rwystredigaeth! Wrth fynd yn hyn, ti’n teimlo’n wahannol am betha’ a falla mai hynny sy’n amlwg yn rhai o’r caneuon.

Ond mewn gwirionedd albym pop ydi hi, efo’r prif fwriad o gael ti i bobio dy ben, symud dy draed, a mwynhau ychydig.

Sut ddechreuodd dy ddiddordeb di mewn cerddoriaeth?

Mi ddechreuodd fy niddordeb i mewn cerddoriaeth yn eithaf cynnar, tua 10 oed falla? Wedi dweud hynny, cael fy fforsho i fynd i wersi piano gan Mam nesi, yn fwy na bod ‘wrth fy modd’ yn mynd. Mi o ni hefyd yn aelod o fand pres Deiniolen o pan o ni’n tua tair ar ddeg ymlaen.

Ond fyswn ni’n deud fod fy niddordeb mewn cerddoriaeth boblogaidd wedi dod yn hwyrach. Dechrau gwrando ar stwff Anweledig, Gogz, Rage Againt the Machine, Nirvana, Radiohead, The Datsuns, Kentucky AFC Meic Stevens a Super Furry Animals pan o ni’n tua 14,15 ac wedyn datblygu chwaeth a tast gwahanol hyd heddiw.

Dy farn di am y SRG yng Nghymru ar hyn o bryd?

Dwi’n teimlo fod y byd cerddoriaeth Cymraeg yn iach iawn ar hyn o bryd. Dwi wrth fy modd efo lot o’r grwpiau ifanc sydd wedi dod i’r amlwg yn y flwyddyn ddwy ddiwethaf megis Candelas, Swnami a Sen Segur. A ma na do ‘fengach byth yn dynn ar eu sodlau megis Y Ffug, Kizzy Crawford, Castro a Yr Eira.

Ma grwpiau sydd ynghlwm a label Peski yn cynnig rwbath hollol ffresh ar hyn o bryd, Y Pencadlys, R-seiliog a Gwenno yn enghreifftiau da. Nid yn unig ma’r artistiaid sydd ar y label yn gallu creu synnau pop a churiadau digidol hollol wallgof, mae nosweithiau ‘Peski Nacht’ yn Jacobs Antiques, Caerdydd yn cynnig ffordd wahannol o fwynhau’r gerddoriaeth – drwy ei glymu a chelf a ffilmiau, mewn lleoliad anisgwyl. Mae nosweithiau megis rhai ‘Peski’ a ‘Nyth’ yn cynnig naws fwy Ewropeaidd i’r holl sin, ac yn cynnig rhywbeth gwahannol i’r gig arferol mewn tafarn.

Yn amlwg mae na ddiffygion yn y sin gerddorol Gymraeg, megis diffyg cynulleidfaoedd, a diffyg breindaliadau. Ond pe bae ti’n edrych ar micro-scenes eraill y byd ar hyn o bryd, dwi’n shwr fysa ti’n dod ar draws yr un problemau.

Mae’n annodd gwneud arian call drwy fod yn artist, neu yn y byd cerddorol yn gyffredinnol ar hyn o bryd, oherwydd argaeledd deunydd am ddim ar y we. Ond I fi, mae Maes B, a digwyddiadau fel Hanner Cant, yn dangos BOD y gynulleidfa yn bodoli o fewn y Gymry Gymraeg, jesd and ydyn nhw’n troi fynny i bob gig (a does dim disgwyl iddy nhw wrth gwrs!). Ond ia, sin iach ac amrywiol iawn ydi neges y gan.

Tasa ti’n cael byw mewn unrhyw gyfnod – pa gyfnod fydda hwnnw a pham?

Dwi’n eithaf hapus efo’r cyfnod dwi’n byw ynddo rwan! Ond o ran cerddoriaeth, fyswn i wedi bod wrth fy modd yn cael profi chwyldro cerddorol y 60au. Bandiau fel The Byrds, The Beatles, Bob Dylan The Doors a Sly and The Family Stone……a Y Blew wrth gwrs. Fysw ni hefyd yn licio bod yn ifanc yn yr 80au cynnar a dechrau band o’r enw Y Cyrff.

Yr anrheg gorau i ti gael erioed? 

Gesi Roller Blades reit smart pan o ni yn tua 10. Ond mi fysa’r ‘fi’ 4 oed yn gorfod dweud ‘Raffael’ sef tedi Teenage Mutant Hero Turtles. Oddo’n ffrind reit dda i fi.

Ti’n wyneb cyfarwydd ar y teledu ac yn llais cyfarwydd ar y radio … Oedd gen ti syniadau am yrfa chydig yn wahanol pan yn iau?

Ddim dyma o ni wedi meddwl fyswn i’n neud. Deud y gwir, dw i ‘rioed wedi rhoi lot o feddwl i mewn i be dwi isho ei neud, jesd neud be sy’n dod yn naturiol. Falla’ mod i wedi landio’n gwneud ‘chydig o gyflwyno achos na fi oedd yr unig un o’r Band oedd yn fodlon gwneud cyfweliadau, ti wasdad yn dod drosodd fel siaradwr gwell pan ma pawb arall o dy gwmpas di’n ddistaw.

@grifflynch

DnA Delyth & Angharad Jenkins

DnA

Fe ges i fy hudo gan ‘Adnabod’ – Delyth & Angharad Jenkins. Mae gwead y seiniau gwerinol cynnes yn hyfryd. O’r darnau egniol i gerddoriaeth arddull sy’n fwy myfyriol, mae cryn amrywiaeth yma. Ond, sut mae mynd ati  i gynhyrchu’r math yma o sain? Dw i’n siwr  bod sicrhau meistrolaeth dechnegol o’r amrywiol offerynnau yn allweddol wrth geisio cyflawni hyn – ond dw i’n  tybio bod hud ychwanegol  i ‘Adnabod’. Dyma bartneriaeth gerddorol aeddfed rhwng mam a merch. Yn sicr, daw aeddfedrwydd y berthynas hon yn glir wrth wrando ar y gerddoriaeth. Mae yma ddealltwriaeth rhyngddynt sydd tu hwnt geiriau. Fe yrrais i’r cwestiynau ar gyfer y cyfweliad hwn i Delyth ac Angharad ar wahân – ro’ ni’n  gwenu pan dderbyniais i’r atebion yn ôl gan fod sawl un yn debyg iawn. Efallai mai’r tebygrwydd hwn, eu dealltwriaeth o’i gilydd  a’r berthynas glos rhyngddynt sy’n gwneud ‘Adnabod’ mor arbennig. Nid casgliad o ganeuon amrywiol ar gryno ddisg yn unig yw’r cyfanwaith, dw i’n teimlo bod ‘Adnabod’ yn dweud rhywbeth amgenach;  arbennig – am berthnasau a pherthyn. Diolch yn fawr iawn i Delyth ac Angharad am eu hatebion difyr.

Beth oedd sbardun creu ‘Adnabod’?

Angharad: Sawl blwyddyn yn ol gaethon ni wahoddiad i berfformio yng Nghŵyl Gwerin Gŵyr gan ffrind sy’n trefnu’r ŵyl. Ar y pryd, roedd y ddwy ohonom yn perfformio naill ai’n unigol (mam) neu gyda fandiau eraill (fi gyda Calan a’r Joe Allen Band yn Rhydychen). Doedden ni erioed wedi meddwl am berfformio gyda’n gilydd o ddifri. Ond, gan bod y cynnig wedi codi, wnaethon ni roi rhyw fath o set at ei gilydd ar gyfer yr ŵyl. Roedd yr ymateb yn bositif iawn, ac roedd pobl wrth eu bodd gyda’r perthynas mam a merch. Tua 5 mlynedd yn ddiweddarach, dyma ni’n rhyddhau ein halbym cyntaf gyda’n gilydd. Rhaid i ni ddiolch felly i Joy Toole am syniad gwreiddiol wnaeth ein dechrau ar daith gyda’n gilydd.

Delyth: Gaethon ni wahoddiad i berfformio yng Ngwyl Werin Gŵyr gwpl o flynyddoedd yn ôl. Roedd yr ymateb yn galonogol iawn, ac ro’n ni’n meddwl, ‘Wel falle mae rhywbeth ‘da ni fan hyn ac dylen ni ddatblygu fe.’ A dyna beth naethon ni!

Beth sy’n arbennig am weithio gyda’ch gilydd fel mam a merch? 

A: Dwi’n gwbod dyw hwn ddim yn beth cŵl iawn i ddweud, ond dwi wrth fy modd yn chwarae cerddoriaeth gyda mam! Yn ddiweddar dwi wedi sylweddoli cymaint o ddylanwad mae hi wedi bod arna i yn gerddorol. Mae fy niddordeb mewn cerddoriaeth werin yn amlwg wedi dod ganddi, a thrwy ei gwaith yn adolygu cryno ddisgiau i’r cylchgrawn werin Taplas, mae hi wedi  fy nghyflwyno i sawl band a cherddor anhygoel sydd wedi fy ysbrydoli ar y ffordd. Ryn ni’n hoffi’r un math o gerddoriaeth, felly mae hynny’n gwneud pethau’n haws wrth ddod at gyfansoddi a threfnu cerddoriaeth ein hun.

Ryn ni’n ymarfer adref yn Caswell ym Mhenryn Gŵyr, ac felly ryn ni gallu cymryd pethau yn hamddenol gan weitho ar bethau dros gyfnod hir o amser. Mae e’n gallu bod yn anodd weithiau i ganolbwyntio a ffocysu’r meddwl ar y gerddoriaeth, gan bod wastad pethe eraill i neud yn y tŷ. Ond pan roeddwn ni’n gweithio ar y deunydd ar gyfer yr albym gyntaf, roeddwn ni’n ceisio penodi diwrnod cyfan gyda’n gilydd. Byddwn ni wastad yn gwneud yn siwr bod digon o fwyd yn y tŷ, ac ein bod ni’n trefnu digon o brêcs ar gyfer coffi, cinio, dro bach lawr i’r traeth efallai, dishgled o de ac un o fflap-jacs enwog mam. Ac yn y nos, dros botel o win coch byddwn ni’n trafod Y Dyfodol! (Galle hynny cynnwys ein cerddoriaeth, ein gyrfaoedd, ein bywydau personol – unrhyw beth!)

Byddwn ni’n galw’r diwrnodau yma yn DnA Days, ac on i wrth fy modd yn gallu treulio’r amser arbennig yma gyda mam!

D: Mae ‘na rywbeth cyfforddus iawn am weithio gyda’n gilydd. Dyn ni’n deall ein gilydd yn dda, ac dyn ni’n mwynhau’r un pethau.

O droi dro, dyn ni’n cael ‘DnA day’ sy’n golygu lot o de, flapjacks, ymarfer, trio pethau newydd mas, ac yn hwyrach yn y dydd pryd o fwyd ac ambell wydraid o win, ac wedyn mwy o chwarae.

Y sialensiau? Cadw lan gyda merch sy’n digon ifanc i fod yn ferch i mi!

Y boddhad? Cael perfformio gyda fy merch.

Delyth & Angharad Jenkins

Delyth & Angharad Jenkins

Hon yw eich cryno ddisg cyntaf fel mam a merch. A hoffech chi barhau i gynhyrchu gwaith a chryno ddisgiau gyda’ch gilydd? 

A: Bendant! Mae gennym gwerth hanner albym arall yn barod ar gyfer y CD nesa. Gwnaethon ni recordio llawer o’r deunydd yma cyn sylweddoli bod gormod o gerddoriaeth gyda ni ar gyfer un gryno ddisg! Yn bersonol, dwi’n awyddus i gydweithio ac arbrofio gyda cherddorion eraill er mwyn dod ag elfennau eraill i’r gerddoriaeth.

Er enghraifft, dwi’n meddwl bydde elfennau ysgafn a chynnil o electronica yn gweithio’n dda gyda’n cerddoriaeth fwy atmosfferig, ffilmaidd fel Nyth, Glyn Tawe a dechrau Cassie en Lorient. Dwi’n hoffi’r fath o driniaeth mae bandiau fel Fitkinwall a Solarference yn rhoi ar gerddoriaeth werin a thraddodiadol trwy ddefnyddio electronica mewn ffordd sensitif a chreadigol.

D: Yn bendant! Dw i eisiau cario ymlaen cyhyd ag mae Angharad yn fodlon a chyhyd ag y galla i!

Pwy sy’n eich ysbrydoli yng Nghymru ar hyn o bryd a pham? 

A: Y sîn werin? Petaet ti’n gofyn y cwestiwn yma i mi 10 mlynedd yn ol, bydden i wedi ffindio fe’n anodd i enwi unrhyw un. Roedd rhaid i mi edrych at y gwledydd Celtaidd eraill, Scandanfia neu America am ysbrydoliaeth. Ond erbyn hyn mae cymaint o fanidau gwerinol gwych ar y sîn.

Dwi wrth fy modd gyda cherddoriaerth Lleuwen Steffan, Georgia Ruth, Cowbois Rhos Botwnnog, Fernhill, Y Plu, Olion Byw, Alaw… Mae’r rhestr yn ddiddiwedd!

D: Georgia Ruth – am bod hi’n defnyddio’r delyn mewn ffordd ffresh, modern a theimladwy.     Y grwp Alaw – am eu trefniadau hyfryd o alawon o Gymru a thu hwnt.

Wnaeth athro / athrawes greu argraff arbennig arnoch a pham? 

A: Fy athro ffidil oedd Andrew Griffiths o Abertawe. Es i trwy’r hyfforddiant clasurol gyda fe. Er nad yw e’n ddylanwad uniongyrchol ar fy llais personol, gwnaeth e sicrhau mod i’n mwynhau a dyfalbarhau gyda’r gwersi tan i mi gyrraedd safon da. Ers hynny, dwi wedi bod yn hynod o lwcus i gael fy mentora gan un o fy arwyr ar y ffidil, Chris Stout o’r Fair Isle yn Shetland. Does neb yn cyfuno’r dull clasurol a’r gwerinol mewn ffordd mor hyderus a chreadigol a fe!

D: Do. Athro o’r enw Kek (Frank McEachran). Ro’n ni’n arfer dysgu llwyth o bytiau bach o farddoniaeth ar gof, ac maen nhw’n dal gyda fi ar ol yr holl flynyddoedd sy wedi mynd heibio, fel tresordy dw i’n gallu mynd mewn iddo pan fydd angen.

Delyth & Angharad Jenkins

Delyth & Angharad Jenkins

Taswn i’n gofyn i chi ddisgrifio’r sin gerddoriaeth werin yng Nghymru ar hyn o bryd, sut fyddech chi’n gwneud hynny? 

A: Mae’n syndod i mi cymaint mae’r sîn wedi datblygu o fewn y tair mlynedd diwethaf. Mae yna gymorth mawr yn dod o’r cyrff ariannu, a mudiadau gwerin cenedlaethol gwahanol, ac oherwydd WOMEX mae pwyslais enfawr ar y diwydiant cerddoriaeth. Mae hynny i gyd yn wych yn fy marn i, ond mae dal llawer o waith i’w wneud mewn addysgu’r Cymry am ein traddodiadau gwerin. Mae’n grêt bod pobl yn creu o’r newydd ac yn arbrofi, ond mae angen gwbod y rheolau cyn eu torri. Rhaid cyflwyno mwy o gerddoriaerth werin yn yr ysgolion fel ein bod ni’n tyfu’n genedl hyderus wrth son am ein traddodiadau. Mae dal llawer o anwybodaeth mas yna, ac mae’r arbennigedd i gyd yn y genhedlaeth hŷn.Rhaid achub y wybodaeth yma cyn iddi gael ei golli, fel bod modd i ni trasglwyddo’r gwybodaeth ymlaen i’r cenedlaethau nesaf.

D: Dw i’n credu bod y sin gerddoriaeth werin yng Nghymru yn eitha iachus. Mae’r cerddorion yn fwy proffesiynol nag o’n nhw arfer bod, felly o ganlyniad mae’r cyhoedd yn cymryd mwy o sylw. Mae’r ffaith bod WOMEX yn dod i Gymru eleni wedi rhoi hwb i lot o’r cerddorion ac dw i’n siwr y bydd e’n codi ymwybyddiaeth am gerddoriaeth werin Gymreig.

Eich hoff le yn y byd … 

A: Adref.

D: Arfordir sir Benfro

Cynlluniau cyffrous ar gyfer y dyfodol? 

A: Yn syml, y bwriad yw i barhau i greu a mwynhau yng nghwmni ein gilydd. Hoffwn gwneud hynny trwy deithio i wledydd Ewrop gyda’r gerddoriaeth, a hefyd Siapan (gan bod diddordeb mewn mewn cerddoriaeth Celtaidd yna). Hoffwn hefyd gwneud prosiect mam a merch, gyda deuawdau cerddorol eraill sydd mas yna! Ac un diwrnod, pan dwi’n cael plant, byddwn gallu teithio a gigio fel un teulu mawr, a bydd y genhedlaeth nesaf yn cydio yn y traddodiad!

D: Parhau creu pethau newydd, cyffrous gyda DnA, ac hefyd cyfuniadau eraill. Ac uchelgais ar hyn o bryd yw ysgrifennu llyfr am daith gerdded nes i llynedd ar hyd llwybr arfordir sir Benfro yng nghwmni fy nhelyn fach – profiad anhygoel a bythgofiadwy hoffwn i rannu gyda phobl eraill.

Iwan Huws

Iwan Huws

Iwan Huws

Diolch o galon i Iwan Huws, Cowbois Rhos Botwnog am y cyfweliad isod. Mae’n trafod y sin gerddoriaeth yng Nghymru, record nesaf Cowbois, mae’n son am yr iaith ac yn ateb ambell gwestiwn fwy cyffredinol. Darllen difyr iawn.

Deunydd Newydd

Ar hyn o bryd, rydan ni’n gigio ac yn gweithio ar ddeunydd newydd. Mae’r geiriau’n dod yn ara deg, a’r rhan fwyaf o’r gerddoriaeth wedi’i sgwennu’n barod.

Sut byddi di’n mynd ati i ysgrifennu cerddoriaeth?

Ma’n well gen i wneud y ffordd arall fel arfer, geiriau’n gyntaf ac yna cyfansoddi’r gerddoriaeth i ddilyn. Ond, gan ‘mod i’n ailysgrifennu geiriau’n aml mae gen i stoc o ganeuon sydd angen llwyth o waith ar y geirau. Hyn sydd yn tueddu i ddigwydd pan byddai’n sgwennu.

Am nad ydw i’n gynhyrchiol iawn fel cyfansoddwr mae’n rhaid i mi ailgylchu hen syniadau trwy’r amser, proses sy’n gallu cymeryd tipyn yn hirach na sgwennu can o’r newydd, a mi all fod yn flynyddoedd cyn y byddai’n teimlo fy mod wedi gorffen can. Efallai mai balchder o fath yw hynny, ac efallai y byddai’n well taswn i’n rhoi’r gorau i feddwl mor ddwys am y gwaith, ond mae’n un o’r ychydig bethau mewn bywyd y galla’i reoli.

Trwy’r caneuon y mae’r rhan fwyaf o bobl yn fy ngweld i, a mi ‘dwi’n hoff o gael rheolaeth dros hynny. Vanity, yn sicr, ond pwy sydd ddim yn dioddef o’r clwy hwnnw?

Mi all fod yn anodd weithiau. Fel y dywedais, tydw i ddim yn sgwennwr cynhyrchiol iawn, dim ond rhyw un neu ddwy gan y flwyddyn yn ddiweddar, ac mae hynny’n gallu bod yn straen wrth geisio rhyddhau pethau’n eitha cyson. Mae yna ddigon o rai dwi’n hoff ohonynt ar y funud i wneud albym. Mae hynny’n beth braf. Tydw i ddim yn meddwl ein bod ni, hyd yma, wedi gorfod rhoi can nad sydd yn haeddu ei lle ar un o’n albymau. Dwi’n falch o bob record ‘da ni wedi’i rhyddhau.

Sut record fydd y nesa?

Mi ‘dwi’n meddwl y bydd y nesa yn eitha gwahanol i’r recordiau blaenorol.

Roedd y ddwy ddiwethaf (Dyddiau Du, Dyddiau Gwyn a Draw Dros y Mynydd) yn greaduriaid tebyg i’w gilydd rhywsut- mi gafodd  caneuon y ddwy albym eu hysgrifennu o gwmpas yr un cyfnod, a’u recordio yn yr un stiwdio gyda’r un cynhyrchydd (Dave Wrench ym Mryn Derwen, Bethesda). Mae’r ddwy honno’n perthyn yn agos i’w gilydd. Ond ar gyfer y nesa dwi’n meddwl y bydd rhaid newid o’r drefn honno- er mwyn cadw pethau’n ddifyr, i ni fel band ac hefyd i’n gwrandawyr.

Cowbois

Cowbois

Dwi’n rhyw feddwl hefyd fod y caneuon newydd yn galw am fwy o amser ar gyfer trefniannau na’r recordiau cynt, mwy o amser nac y gallwn ni fforddio mewn stiwdio broffiesynol, felly dwi’n tybio bydd rhannau helaeth ohoni yn cael ei recordio yn ein stiwdio fechan ni.

Mae safon offer recordio “amatur” wedi codi yn aruthrol dros y blynyddoedd diwethaf, ac mae modd cael canlyniadau rhyfeddol gyda offer modern eitha rhad y dyddiau yma. Ac er bod rhaid aberthu ychydig, dwi’n gobeithio y bydd y diffyg cyfyngiadau amser yn fantais i ni.

Tydw i ddim am fynd ati i ddisgrifio’r deunydd newydd, mae ‘na syniadau pendant gennym ond mae ‘na gymaint o bethau yn newid yn y broses o ysgrifennu a recordio fel ei bod hi’n anodd dyfalu sut y bydd rhywbeth yn swnio mor bell a hyn o flaen llaw. Gyda lwc mi fydda ni’n mwynhau ei recordio hi.

Unrhyw beth yn peri pryder i ti am y sin gerddoriaeth yng Nghymru ar hyn o bryd? 

Heb fynd i son am ambell i broblem strwythurol a gweinyddol does gen i ddim llawer o le i gwyno. Mae ‘na lawer o bobl yng Nghymru sydd yn creu cerddoriaeth sydd werth ei glywed, sawl band dwi’n hoff ohonynt ac mae’r cyfryngau a threfnwyr yma yn Nghyrmu yn gefnogol iawn.

Mae modd i fand newydd Cymraeg gael eu chwarae ar y radio cenedlaethol a pherformio o flaen cynulleidfeydd mewn amser byr iawn yma yng Nghymru.

Mi ydw i wedi sylwi ers dechrau perfformio y tu hwnt i ffiniau Cymru ei bod yn haws i fand gael tal call am eu gwaith yma – does yna fawr ddim o’r diwylliant o orfod dibrisio gwaith called trwy chwarae yn ddi dal am rhyw “fraint ac anrhydedd” annelwig, rhywbeth sydd yn gyffredin yng ngweddill y DU. Mi synnwn i weld unrhyw le arall yn Ewrop lle mae cyn gymaint o gefnogaeth i fandiau yn eu dyddiau cynnar.

O ran y problemau arall sy’n cael eu crybwyll yn aml – dim digon o gigs, dim digon o fandiau, dim cynulleidfeydd – does yna ddim byd y gallwn ni wneud am hynny.

Does dim modd gorfodi pobl i ffurfio bandiau, dim modd eu gorfodi i drefnu gigs, nac ychwaith modd i’w gorfodi i fynychu. Mi welais Sen Segur wedi dweud yn ddiweddar ar wefan brythonicana mai diffyg bandiau “tanddaearol” yw’r broblem yng Nghymru. Gan anwybyddu’r ffaith eu bod yn dweud, wrth ddilyn y ddadl honno’n rhesymegol, y dylid cael mwy o gerddoriaeth a llai o bobl i wrando, mae’r ddadl “dwisho mwy o be dwi’n licio” yma yn un od iawn. Does dim y gall rhywun wneud am hynny ond disgwyl yn obeithiol i fand o’r fath ymddangos.

Yn yr un modd mi dwi’n clywed llawer yn cwyno fod pobl ifanc Cymru yn parhau i fod yn hoff o fandiau “hen ffasiwn” fel Dafydd Iwan a Bryn Fon. Beth ddiawl ydi’r otsh? Os ydi Dafydd Iwan, Bryn Fon a’r gynulleidfa’n mwynhau, pa le sydd gan unrhyw un i warafun hynny iddynt? Mae dadleuon o’r fath yn anwybyddu chwaeth pawb arall, a thrwy hynny’n dryllio’r ddadl.

Gall agweddau rhai sydd yn ymwneud a’r sîn beri pryder i mi hefyd. Mae yna rhyw bwyslais annaturiol ar y dyletswydd i gefnogi y sîn Gymraeg am ei bod hi’n Gymraeg, yr honiad mai’r Gymraeg ydi hanfod y gerddoriaeth yn hytrach na’r caneuon. Dim ond cyfrwng ydi’r iaith- tydi hi ddim yn gosod dyletswydd ar bobl i gefnogi.

Mi faswn i’n bersonol yn hoff o weld mwy o integreiddiad rhwng bandiau Cymraeg a di-Gymraeg yng Nghymru, rhywbeth sydd yn brin iawn o’m profiad i. Y mae wastad yn braf gweld trefnwr gig yn seilio noson ar sut y mae bandiau’n gweithio a’u gilydd yn hytrach na’r iaith y maent yn ddefnyddio. Gwaetha’r modd, y mae hynny yn beth prin iawn, mae pobl yn hoff o osod ffiniau lle nad oes eu hangen.

Beth yw dy farn am y ‘language barrier?’ 

Y mae’n bodoli, wrth gwrs, ond ddim i’r ffasiwn raddau y mae pobl yn gredu. Y mae’n bodoli yn syml am y rheswm nad yw pobl yn deall pob iaith, ond tydi o ddim mwy na dim llai na hynny. Tydi’r rhan fwyaf o bobl, o’m profiad i p’run bynnag, ddim yn wrthun i wrando ar gerddoriaeth mewn iaith ddieithr.

Mae’r ffaith fod cerddoriaeth “byd” yn boblogaidd, yn farchnad enfawr, yn tystio i hynny. Tyda ni ddim yn newid ein set wrth groesi clawdd offa,  mi ‘da wedi canu’n caneuon Cymraeg o flaen cynulleidfa gwbl ddi-gymraeg sawl tro, wnaeth na neb ddechrau riot.

Gellir dadlau ei bod hi’n synhwyrol i gyflwyno’r caneuon yn y modd y bydd y rhan fwyaf o’r gynulleidfa yn ddeall, wrth gwrs, ond mae’n bwysig sylweddoli nad ydy hynny yn rhywbeth hanfodol. Dewis personol i’r band ydi hynny, a ni ddylid barnu unrhyw un am wneud.

Does dim byd yn bod ar fandiau Cymraeg yn defnyddio’r Saesneg wrth ysgrifennu, er fod rhyw stigma yn parhau i fodoli, dim ond cyfrwng ydi’r iaith. Mae sgwennu’n Gymraeg a sgwennu’n Saesneg yn ddau ddull gwahanol o wneud yr un peth, fel dau offeryn gwahanol. Mi da ni’n byw bywydau dwy-ieithog, mae’n naturiol i ni ddefnyddio’r ddwy iaith ym mhob agwedd o fywyd.

Mi dwi wedi sgwennu ambell gan Saesneg, am y rheswm syml nad oeddwn wedi gwneud o’r blaen. ‘Dwi, yn bersonnol, yn ffafrio’r Gymraeg, yn yr un modd fy mod yn ffafrio un offeryn dros un arall, ond dim ond am fy mod yn fwy profiadol gyda un na’r llall.

Petai ti’n cael un dymuniad (am unrhyw beth yn y byd) beth fyddai’r dymuniad hwnnw?

Mi fyddai’n pendroni hynny’n aml, a wedi dod i’r casgliad sawl tro mai’r dymuniadau bychan, gwrthrychol, yw’r rhai saffaf i’w dewis. Tydwi ddim a’m bryd ar newid natur y byd, nid fy lle i yw sbwylio’r gêm honno. Felly mi gynigiaf ddymuniad hunanol a gwrthychol- dymunaf am locsyn da.

Pa offerynnau wyt ti’n chwarae? Oes gen ti ffefryn? 

Sawl offeryn, dim un ohonynt i safon uchel iawn. Tydw i ddim yn ofnadwy o gerddorol a dweud y gwir, does gen i ddim clust dda na rhythm da iawn ychwaith. Trwy ddiddordeb a gwaith caled y des i at gerddoriaeth yn hytrach nac unrhyw allu cynhenid. Ar biano neu gitar byddai’n cyfansoddi, rheini di’r ffefrynnau am wn i, offerynnau i gyfeilio. Ond mi dwi’n potsian hefo’r organ, yr organ geg, ac, yn llai llwyddianus o lawer, y sacsoffôn, mandolin, banjo a drymiau….

Taswni’n cael dewis offeryn arall i ganu’n rhugl, mi faswni’n dewis y ffidil. Mae gen i un rad, ond does gen i ddim o’r glust.

Pa gerddorion/ bandiau sy’n dy ysbrydoli yng Nghymru ar hyn o bryd? 

Sawl band, mi ‘dwi wrth fy modd hefo deunydd Yr Ods, mae’n braf cael sgwennwyr pop da yng Nghymru, heb son am rai sydd hefyd yn gwybod sut i adnabod testun da ar gyfer cân o’r fath. Mae “Cofio Chdi o’r Ysgol” ymysg y caneuon gorau i’w rhyddhau yng Nghymru yn y degawdau diwethaf.

Fel arall, dwi’n hoff iawn o Trwbador, Jen Jeniro (roedd yn gnoc i mi glywed eu bod wedi chwalu y llynedd), 9bach, Lleuwen…  Mae Bob Delyn a’r Ebillion yn parhau i fynd hefyd, y dylanwad pennaf ar fy ysgrifennu i o bosibl, a mae ‘na ambell i gân newydd wych yn ymddangos yn eu setiau byw y dyddiau yma.

Mi fyddai’n tueddu i wrando mwy ar gerddoriaeth Saesneg, am y rheswm fod mwy ohono i’w gael ac o ganlyniad fod mwy o sdwff da i’w gael, ond o gysidro pa mor fychan yw’r sîn Gymraeg y mae safon cerddoriaeth yn uchel iawn y dyddiau yma.

Cynlluniau cyffrous ar gyfer y dyfodol?  

Mi da ni’n brysur yn perfformio trwy’r flwyddyn, Cymru’n bennaf gyda ambell un yn ngweddill y DU bob hyn a hyn, a mi ‘da ni’n brysur hefo Georgia Ruth wrth iddi deithio i gefnogi ei albym gyntaf Week Of Pines hefyd. Gyda hynny, ynghyd â’r cyfansoddi, mi da ni’n cadw’n ddigon prysur.

Iwan Huws – @LlanwMawrHallt

Aled Hall

Aled Hall

Aled Hall

‘Capel’

Dechreuodd fy niddordeb mewn cerddoriaeth yn gynnar iawn yn fy mywyd a gweud y gwir, ar yr aelwyd gartref. Roedd mam, dad a fy nhadcu yn gantorion da ac wrth reswm roedd caerddoriaeth i’w glywed trwy’r amser naill ai ar y radio neu’r teledu ac yn y capel wrth gwrs.

Yn y capel ges i berfformio ar lwyfan am y tro cyntaf. Ma ‘na recordiad da’n fam ohonai yn canu yn eisteddfod y capel pan o’ ni ond yn bedwar oed, felly mae fy  nyled i’r capel yn fawr iawn yn hynny o beth. Ymlaen wedyn i gystadlu yn yr Urdd a’r Genedlaethol.

Fues i’n ffodus iawn hefyd o gael athrawes arbennig yn yr ysgol uwchradd yn ysgol Ramadeg Llandysul sef Mrs.June Lloyd Jones, rhywun wnaeth meithrin fi’n arbennig drwy fy addysg gerddorol, mae fy nyled yn enfawr iddi.

O fan hyny wedyn, ‘mlaen i Brifysgol Aberystwyth i astudio Cerdd ac yna i Lundain a’r Academi Frenhinol i astudio Opera cyn troi’n broffesiynol rhyw 16 mlynedd yn ol.

Tri Tenor Cymru

Fi wedi bod mor ffodus gyda’n ngwaith ac wedi cael cyfle i drafaelio’r byd ac ymweld â glewdydd megis Ffrainc, Almaen, Awstria, Bermuda, America a Japan. Ond, rhaid gweud bod hi wastad yn neis dod adre i Gymru fach.

Ers rhyw dair mlynedd nawr, dw i wedi bod yn aelod o Tri Tenor Cymru sy’ wedi bod yn lot lot lot o hwyl a sbri. Ni wedi bod yn brysur tu hwnt dros y dair mlynedd ddiwethaf gyda’r albwm cyntaf (sydd wedi gwerthu’n arbennig o dda!) cyngherddau a nifer o ymddangosiadau teledu, y diweddara ‘Noson yng nghwmni’.

Fe wnaetho ni gael shwt gymaint o hwyl yn recordio’r rhaglen, credwch chi fi! Gwaith caled cofiwch achos roedd lot o ganu i’w recordio mewn un  dydd. Ond ‘well worth it’ a S4C yn bles iawn â’r ffigurau gwylio – felly gobeithio newch chi’n gweld ni ar y sgrin yn fuan eto! Croesi popeth  achos dwi’m yn meddwl bod digon o’r math yna o beth ar teledu dyddie yma. Mae pobol wrth eu bodd da’r math yna o raglen – bach o ‘light ent.’ Canu da a lot o sbort a sbri – rhywbeth sy’n bwysig iawn i fi.

Tri Tenor Cymru – Ail albwm

O ran gweddill y flwyddyn, mae’n edrych yn gyffrous iawn rhwng popeth.

Ni’n brysur iawn ar hyn o bryd, Tri Tenor yn recordio’n hail albwm gyda cwmni Sain gyda’r gobaith o gael e allan erbyn y Nadolig. Hefyd, ma’ na lot o gynherddau ar y gweill – yn eu plith ymweliad â Chanada ddiwedd Awst ac agor y North American Welsh Festival yn Toronto yn ogystal â nifer o gynherddau ar hyd a lled Cymru a thu hwnt.

Yn unigol wedyn, mi fydda i’n mynd allan i weithio gyda chwmni Opera Wexford diwedd y flwyddyn a wedyn bant i Lundain i recordio cryno ddisg Opera gyda OperaRara felly blwyddyn brysur rhwng popeth.

Ryan Davies

Bydd pobol wastad yn gofyn i fi pwy sy’ wedi dylanwadu arnai ac mae’n rhwydd iawn ateb a gweud y gwir. Heb os – adeg fy mhlentyndod cynnar, Ryan Davies. Fi’n cofio ei wylio fe ar y teledu a rhyfeddu at ei ddawn i wneud popeth,canu cyfansoddi,whare telyn a piano ac wrth gwrs y ddawn gomedi anhygoel oedd ganddo.

Nes ymlaen wedyn, pobol fel Pavarotti, Alfredo Kraus, Nicolai Gedda a Syr Geraint Evans i enwi dim ond rhai.

Aled Hall

Aled Hall

@AledHall

Dw i newydd ddarganfod trydar a dwi wrth fy modd gyda fe rhaid i fi ddweud.

Ma fe’n handi iawn i gadw bobol ‘yn y loop’ ynglyn â beth sy’ mlaen ‘da fi fel canwr. Mae’n gyfrwng da iawn i hysbysu pobl am ddigwyddiade pwysig ac mae’n hyfryd cael ymateb pobol arno ar ôl rhaglen deledu neu gyfweliad radio.

Ond, fi’n hoffi ei ddefnyddio hefyd i weud ambell i joke fach neu rhyw ddywediad bach i ddod a gwen i’r wyneb hefyd.

Mae’n bwysig iawn gwenu a pheidio cymryd bywyd yn rhy serious.