‘Mi fyddai’n braf cael mwy o Jazz, Rag a Gwerin ar ein Cyfryngau Cenedlaethol’

Dylan Cernyw

Dylan Cernyw

Y telynor amrywddawn Dylan Cernyw sy’n son am yr hyn wnaeth ei ysbrydoli i ddechrau canu’r delyn. Mae’n talu teyrnged i’r diweddar Haf Morris ac yn sôn am hyn yr hoffai glywed mwy ohono ar ein sianeli radio a theledu Cenedlaethol. Tybed faint ohonom sy’n cysylltu’r delyn â cherddoriaeth Jazz, Rag a Gwerin?

Beth wnaeth dy ysbrydoli i ddysgu canu’r delyn? 

Pan oeddwn yn ifanc (yn yr ysgol gynradd) roeddwn i’n cael gwersi piano a chanu fel ambell i blentyn arall yn yr ysgol ac hefyd yn cael y profiad o ganu Cerdd Dant.  Roedden ni’n cael gosodiadau gan y diweddar Ida Taylor o Fochdre gyda mam yn ein hyfforddi fel plant. Dyna lle y dechreuais i glywed  y delyn a phenderfynu mai dyna’r offeryn yr oeddwn i eisiau dysgu ei ganu.

Dechreuais chwarae’r delyn pan oeddwn yn 10 oed yn Ysgol Maelgwyn yng Nghyffordd Llandudno gyda Mari Roberts, sydd yn chwaer i’r cyn Archdderwydd Gwyndaf Evans. Roedd Mari wedi rhoi benthyg ei thelyn i’r ysgol i bawb ddysgu arni gan nad oedd telyn yn yr ysgol. Pan gafodd yr ysgol delyn newydd drwy garedigrwydd R.Davy Jones a Chôr Maelgwyn o’r Gyffordd, dw i’n cofio rhedeg adref a gofyn i mam “Gawn ni fenthyg Telyn Mrs Roberts” a mam yn edrych yn wirion arnai fel “Iawn…. gawn ni weld pa mor hir fydd hyn yn parhau”.

Rwyt ti’n perfformio mewn cyngherddau mawreddog ar lefel cenedlaethol ac yn cyfrannu at ddiwylliant eisteddfodau bach a digwyddiadau lleol. Pa mor bwysig yw cynnal y diddordeb mewn eisteddfodau lleol? 

Rydw i’n  ffodus iawn o gael gyrfa lle  ‘dw i’n gallu perfformio ar lwyfannau mawr a bach y wlad yn ogystal â  thramor gyda rhai o fawrion y byd cerddorol.  Mae Eisteddfodau lleol yn bwysig iawn – roedd y profiad o gyfrannu at y diwylliant eisteddfodol yn arbennig iawn i mi – fe gododd fy hyder, cododd fy mhroffil fel telynor a datgeinydd ac roeddwn i hefyd yn medru rhoi’r profiad ges i yn ôl. Fel teulu, roedden ni’n mynd o amglych cartrefi’r henoed ac ysbytai yn diddanu – mae hyn wedi fy helpu i yn bendant.

Yr eisteddfod gyntaf i mi gyfeilio ynddi oedd yr Urdd yn Llanrwst pan oeddwn i tua 17 oed yn 1987.  Mae angen cefnogi ein eisteddfodau lleol.

Teyrnged i Haf Morris …

Roedd Haf yn un o’r bobl mwyaf caredig a gweithgar ym maes Cerdd Dant.  Roedd hi wastad yn barod iawn i helpu ein gosodwyr a’n cyfansoddwyr ifanc, unrhyw amser o’r dydd neu nos. Doedd hi ddim yn anarferol i Haf ffonio wedi 11 o’r gloch y nos am sgwrs neu i rannu syniad.

‘Dw i’n cofio eistedd mewn cyfarfod gyda Haf ar gyfer eisteddfod pan gafodd un alaw ei dewis a oedd ‘chydig yn “wahanol” gydag elfen “Jazz/Rag” iddi.  “Fydd hona yn iawn i’r  YTS Dylan (Youth Training Scheme) fel roedd hi’n ddwued gan fy mod yn ifanc yn dechrau chwarae yn y Genedlaethol. “Steil Dylan yn iawn,” meddai.

Stori arall yw pan oedd angen dewis darnau i’r Eisteddfod Genedlaethol.  Roedd Haf eisiau  y darn “Crogi Gwilym Brewys” ond doedd neb o’r pwyllgor yn meddwl fod y darn yn addas i’n corau cerdd dant. Galwad ffôn / llythyr yn ddiweddarach – roedd Haf wedi gofyn i’r cyfansoddwr,  Einion Dafydd osod y darn i Gôr Glanaethwy gyda Cefin wrth ei fodd wrth gwrs.  Cafwyd prynhawn bach diddorol yn y Babell Lên y flwyddyn honno gyda mawrion y maes yn gofyn “ai Cerdd Dant yw hwn neu beidio?” Roedd gwen falch ac hapus ar wyneb Haf, Cefin ac Einion y prynhawn hwnnw. Wrth gwrs, Haf oedd yn iawn! Mae’r darn wedi cael ei ganu ym mhob rhan or byd gan y Côr ers hynny gyda Cefin yn dweud y stori wrth bawb.  Roedd y gynulleidfa yn China wedi mwynhau y darn fel pob gwlad arall, roedd ymateb y gynulleidfa yn dweud y cyfan!

Uchafbwynt dy yrfa hyd yma? 

Mae hyn yn anodd i’w ateb gan fy mod wedi bod yn ffodus iawn i gael  teithio i gymaint o wahanol lefydd a pherfformio gyda rhai o’n enwogion mwyaf.  Roedd taith Canada gyda Chôr Caernarfon yn 2000 yn arbennig, Taith i’r Swistir gyda Chôr Glanaethwy (a cholli telyn ar y ffordd) yn “wahanol” a thaith i China yn 2010 yn brofiad a hanner.

Ond, ‘dw i’n credu mai Llwyfan Neuadd Albert Llundain yn 1987 oedd un o’r profiadau mwyaf cofiadwy. Cyngerdd 1000 o leisiau a rhannu llwyfan gyda’r corau i gyd, Rebecca Evans ac wedyn fi – hogyn o Gyffordd Llandudno, gyda fy rhieni a theulu yn y gynulleidfa  yn gwylio ac yn  gwrando ar bob nodyn. ‘Dw i dal i gofio cerdded at y llwyfan, eistedd tu ôl i’r delyn a gweld môr o wynebau o fy mlaen. Braf yw edrych ar hen luniau.

Oes gen ti gynlluniau cyffrous ar gyfer 2013? 

Mae’r dyddiadur yn prysur lenwi gyda chyngherddau, teithiau ac eisteddfodau.  Mae ‘na ambell i daith gyda Piantel ac fel unawdydd hefyd.

Fedri di ddweud chydig am Arpe Dolce (dy ddeuawd gyda Angharad Wyn Jones) a sôn am unrhyw brosiectau cyffrous sydd ar y gweill?

Fe sefydlwyd Arpe Dolce yn 2012.  Roedd Angharad Wyn Jones a finne yn ffodus o gael gwersi gan un o’r telynorion mwyaf profiadol ym maes Jazz yng Nghymru sef Robin James Jones o Ddolwyddelan.

Roedd Robin yn fy nysgu pan oedd adref ar wyliau o’i waith fel telynor mewn clwb nos yn New Orleans neu chwarae ar y QE2.

Mae Angharad a finne wedi perfformio mewn sawl cyngerdd, gyda mwy ymlaen eleni.  Un o’r pethau fuaswn i’n hoffi yn 2013 fyddai recordio CD  o waith a threfniadau Arpe Dolce, darnau Cymraeg gydag ychydig o jazz, latin a Rag ynddynt.

Jazz a Rag a Gwerin

Wrth deithio o gwmpas yn perfformio fel telynor yng Nghymru a dros y ffîn – un o’r pethau dw i’n glywed yn aml yw  “Nid oeddwn yn gwybod fod y delyn yn gallu gwneud hynny – mae’n braf cael clywed hyn”, sef Jazz a Rag a Gwerin.

Mi fyddai’n braf cael mwy o bethe fel hyn ar ein Radio Cenedlaethol a theledu. Yn aml iawn yr un peth sy’n cael ei chwarae dro ar ôl tro ar y rhaglenni hyn.  Mae angen dangos ein talent ifanc offerynnol, gwerin a’n cantorion ifanc i bawb.

http://www.dylancernyw.com/