Gareth Glyn

Gareth Glyn

Gareth Glyn

Pryd ddechreuodd eich diddordeb mewn cyfansoddi? Unrhyw atgofion cynnar penodol?

Pan oeddwn i’n blentyn, yn clywed cerddoriaeth o ’nghwmpas i drwy’r amser. Roedd fy nhad, y Prifardd T. Glynne Davies, yn denor da , ac wedi ennill mewn eisteddfodau; roedd o hefyd wrth ei fodd yn gwrando ar – a chanu hefo – recordiau o denoriaid mwya Cymru fel David Lloyd a Richie Thomas.

Ar ochor Mam, roedd na nifer o’m modrybedd yn canu’r piano a’r harmoniwm – un ohonyn nhw, dwi’n cofio’n iawn, yn gwneud hynny o sol-ffa – ac, am wn i fel pob plentyn yn gweld piano am y tro cynta, mi esh i ati i geisio gael sŵn allan ohono fo. Roedd na biano yn ei tŷ ni hefyd – efo’r ‘Melodist’ arno fo mewn print euraid – mae’n siŵr bod fy rhieni i wedi ei brynu o gan obeithio cael pianydd yn y teulu – ac ar hwnnw y bum i’n ymarfer fy ngraddfeydd a’n narnau gosod ar ôl dechrau gwersi piano yn wyth oed efo Mrs Dickson yng Nghaerdydd, lle roedden ni’n byw erbyn hynny.

Mae’n rhaid i mi gyfadda, er y pleser o ddysgu canu’r piano, mi oedd gen i ofn Mrs Dickson; i mi roedd hi fel rhywbeth allan o Charles Dickens, efo’i thŷ mawr yn llawn anifeiliaid wedi stwffio ac ati, ei ffordd o siarad: “attend!!” ei ffordd hen-ffasiwn o ddysgu – ergyd rwler ar gefn y llaw, geiriau fel ‘poor’ a ‘weak’ yn lle beirniadaeth adeiladol – a phan symudon ni i’r Wyddgrug, a minnau’n rhyw ddeuddeg oed, mi wrthodais i ail-afael mewn gwersi piano. Trist iawn. Ond diolch i ragluniaeth mai i’r Wyddgrug y symudon ni, achos yr athro cerdd yn Ysgol Maes Garmon oedd y dylanwad cryfa erioed arna i fel cerddor a chyfansoddwr.

Wna i byth anghofio’r rhyfeddod o weld Rhys Jones yn canu’r piano mewn ffordd nad oeddwn i rioed wedi’i weld o’r blaen – yn sicr ddim gan Mrs Dickson – mi benderfynais i yn syth mod i isio ei efelychu o. Mi soniodd wrtha i am feistri’r arddull stride – Fats Waller yn benna – a dyma beth o’m mhres poced i yn mynd ar recordiau gan hwnnw! Mi benderfynais i gymryd Cerddoriaeth fel pwnc, er mai y fi oedd yr unig hogyn mewn môr o genod, ac o fewn chydig amser, dan arweiniad Rhys Jones, roeddwn i wedi cyfansoddi fy narn cynta – “alaw gytbwys un mesur-ar-bymtheg o hyd gyda thrawsgyweiriad i’r llywydd ar ddiwedd y ail gymal”.

Wedyn, efo ragor o addysg, mi ddaeth emyn-dôn: yn llawnder yr amser, dan anogaeth doeth Rhys, daeth caneuon i gôr yr ysgol, a chwechawd i offerynnwyr ifainc Maes Garmon. Mi wnaeth Rhys Jones hyd yn oed gynnwys un gân gen i –“Yn y Beibil Mawr” – mewn rhaglen radio. Nid ‘Yn y Beibil Mawr’ oedd yr enw gwreiddiol – Aled Lloyd Davies oedd yn gyfrifol am y geiriau rheini – roeddwn i wedi cael hyd i gasgliad o ganeuon gan Joseph Parry, a phenderfynu gosod cerddoriaeth fyddai’n fwriadol groes i ysbryd y geiriau. Geiriau gwreiddiol y gân oedd “Y Bachgen yn Marw”!

Ond y rheswm penna dwi’n diolch o’r galon mod i wedi mynd i Ysgol Maes Garmon ydy mai yn fanno y gwnes i gyfarfod ag Eleri. Roedd hi yn yr un dosbarth â mi, ac yn cael gwersi telyn gan Mair Jones o Gerddorfa Ffilharmonig Lerpwl. Dyma Eleri’n deud rhyw ddydd – ‘sgwenna ddarn i mi – a chofia mai dim ond pedwar bys sy gan delynorion ar bob llaw’. Yn dilyn sgwennu’r darn hwnnw, mi gyfansoddais i un ar bob o bennau blwydd Eleri am gyfnod – Nosgan, Cân Wrth Ymadael, Dawns Wyllt, Triban…. ac mi enillodd Triban yng nghystadleuaeth gyfansoddi Gŵyl Gerdd Menai yn 1978. Rhan o’r wobr oedd cael cyfansoddi’r darn cerddorfaol Porthaethwy i Gerddorfa Gymreig y BBC, a’r perfformiad hwnnw, a darllediad ar Radio 3, nath fy narbwyllo i bod cyfansoddi’n medru bod yn yrfa.

Beth sydd gennych chi ar y gweill ar hyn o bryd?

Newydd orffen darn sylweddol o’r enw ‘Gododdin’ ar gyfer Gŵyl Gerdd Ryngwladol Gogledd Cymru, Llanelwy – darn i Gerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC wedi’i ysbrydoli gan y gerdd enwog o’r 6ed ganrif sy’n sôn am frwydr Catraeth. Mae’n addas ym mlwyddyn canmlwyddiant y Rhyfel Mawr – cyflafan arall lle y bu i gannoedd o filoedd o filwyr dan orchymyn roi eu bywydau tra’n wynebu gelyn grymus.

Ond ers y llynedd dwi wedi bod yn gweithio ar opera yn Gymraeg – addasiad Mererid Hopwodd o nofel Islwyn Ffowc Elis Wythnos yng Nghymru Fydd, gaiff ei berfformiad cynta y flwyddyn nesa yng nghanolfan gerdd newydd Pontio ym Mangor. Mi fydd yn gwireddu breuddwyd yr ydw i wedi ei choleddu ers blynyddoedd.

Ar y gweill hefyd mae opera arall ar gyfer Prifwyl 2015 ar hanes Blodeuwedd, a darn i gitarau clasurol yn nodi can mlynedd a hanner ers glaniad y Mimosa yn cludo’r sawl wnaeth sefydlu’r Wladfa ym Mhatagonia.

A chant a mil o bethau eraill – dwi’n rhy brysur o’r hanner y dyddiau yma, mae’n rhaid cyfadda.

Unrhyw gyngor i gyfansoddwyr ifanc sy’n ceisio datblygu gyrfa ym maes cyfansoddi?

Y dyddiau yma mae’n syniad da i ddilyn y cyrsiau cywir mewn prifysgol er mwyn cael eich troed yn y drws, ond pa ffordd bynnag dach chi’n ddewis, mae’n rhaid cael y dalent a’r weledigaeth i ddechrau, ac yna meithrin y grefft ei hun – gwybod sut i drin lleisiau ac offerynnau yn unigol a chyda’i gilydd, a chael cymaint o brofiad ag y bo modd o glywed eich cerddoriaeth – cyfansoddwch ar gyfer eich cyfeillion a gofynnwch iddyn nhw berfformio’ch gwaith ichi. Ac os mai recorder, organ geg a thrombôn mae’ch cyfeillion chi’n medru’u chwarae, wel sgwennwch ddarn i’r cyfuniad hwnnw! Hefyd – cystadleuwch gymaint ag y medrwch chi – eisteddfodau wrth reswm, ond hefyd chwiliwch ar y We am y cystadleuthau cyfansoddi dirifedi sy ar gael. Mae’r mwyafrif ohonyn nhw’n cynnwys perfformiad fel rhan o’r wobr. Amhrisiadwy.

Oes unrhyw gyfansoddwr arall wedi eich ysbrydoli ar draws y blynyddoedd? Os oes, pwy a pham?

Britten, Copland, Strafinsci, Honegger – i gyd yn gyfansoddwyr o’r ugeinfed ganrif oedd wedi medru cadw at eu hegwyddorion cerddorol yn lle dilyn y ffasiwn avant-garde.

Oes na ddigon o gomisiynu gwaith newydd cerddorol yn digwydd yng Nghymru ar hyn o bryd?

Fedra i ddim siarad ag awdurdod am hyn, gan nad ydw i’n gwybod faint o gomisiynu sydd yn digwydd, ond mi wn i bod Tŷ Cerdd yng Nghaerdydd yn gwneud gwaith da yn y maes yma, fel ag y mae nifer o gorau a cherddorfeydd amatur neu led-broffesiynol.

Gobeithion ar gyfer y dyfodol?

Dim ond bod yr awydd a’r awen (os mai dyna ydy o) yn para, a bod pobol yn dal i ofyn i mi gyfansoddi! Ac mae perfformiadau ar ôl y cynta o hyd yn bwysig – maen nhw’n dangos bod rhywun yn gweld rhyw werth yn y darnau ac yn teimlo bod angen rhoi gwyntylliad arall iddyn nhw.

Advertisements

Seimon Brooks

 Homoffobia yng Nghymru …

Portraits-Small-files-97

“Dwi’n meddwl fod llai o homoffobia yn y Gymru Gymraeg nag a fu. Wrth gwrs bu enghreifftiau o oddefgarwch yn y gorffennol hefyd. Meddyliwch am Prosser Rhys yn ennill Coron yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1924 am gerdd am brofiadau hoyw. Cafodd Freud hyd yn oed clywed am yr hanes! Mae’n bwysig inni beidio gorsymleiddio agweddau cymdeithasol unrhyw gymdeithas, neu unrhyw gyfnod, at ddynion a merched hoyw. Ond yn gyffredinol baswn i’n dweud fod y sefyllfa yn fwy goleuedig erbyn hyn. Mae’n debyg er hynny fod agweddau homoffobaidd yn bodoli ar lawr gwlad, bron fel rhyw fath o isddiwylliant. Am y rheswm yna ro’n i’n arbennig o falch o weld fod Stonewall yn ymgyrchu yn erbyn iaith homoffobaidd mewn ysgolion uwchradd.”

– Seimon Brooks

Plu

PluDiolch i Elan o’r band Plu am ateb y cwestiynnau isod.

Pryd ddechreuodd dy ddiddordeb di mewn cerddoriaeth?
Allai’m dweud yn union pryd dechreuodd fy niddordeb mewn cerddoriaeth ond dechreuais gymryd lot fawr o ddiddordeb yn y sîn gerddoriaeth Cymraeg tua deng mlynedd yn ôl mwy neu lai (pan oeddwn yn 15) pan oeddwn yn mynd i weld bands fel Derwyddon dr Gonzo ac Anweledig.
Fedri di son mwy am Arthur?
Mae Arthur yn gan freuddwydol ac eitha ffantasîol gan ei fod o’n dod o syniad dychmygol. Ond cafodd y syniad yna ei ysbrydoli’n gryf gan dirwedd moel a chorsiog y Migneint, ardal sy’n ymestyn o uwchben dyffryn Machno draw bron at Lyn Celyn a lawr tuag at Ffestiniog. Mae ganddo nifer o byllau a llynoedd sy’n suddo’n ddwfn i mewn i’r tir mawnog a dwi’n meddwl bod ‘na deimlad eitha sci-fi i’r ardal, sydd mor agored ac anghysbell. Mae’r gan yn son am arnofio yn un o’r pyllau ar y Migneint, yn ystod y nos ond ar noson glir a serog, ac mae cymhariaethau cyson yn cael eu gwneud rhwng yr elfenau naturiol yn yr amgylchedd â nodweddion ‘Arthur’, ond dydi o ddim yn glir os ydy Arthur yn berson, ysbryd neu enaid.
‘Obsessed efo gwerin’
Mae Cymru’n obsessed efo gwerin ar y funud, sy’n gret i ni! Mae’n golygu ein bod ni’n brysur iawn ac yn cael cyfleoedd ffantastic. Mae gen i ddiddordeb mawr mewn cerddoriaeth gwerin, ac beth sydd fwyaf cyffrous am y genre yw’r posibliadau.
Mae’n bosib mynd a gwerin i unryw gyfeiriad a’i gyfuno gyda phob math o genres eraill. Ond os dwi’n siarad nid o safbwynt aelod o Plu ond o safbwynt gwrandawr radio/ gwyliwr teledu/ person sy’n cymryd diddordeb mewn diwylliant Cymraeg/ Cymreig, dwi’n meddwl fod yr HOLL werin sydd o gwmpas ar y funud yn eithaf undonnog. Ond dwi’n credu mai ‘phase’ ydi hyn, mi fydd y rhôd yn troi maes o law gobeithio, a dwi’n edrych ymlaen i weld ‘Wythnos seicadelia’ ar s4c a sesiynnau unnos gan gyfansoddwyr chillout ar C2.
Mae Sain wedi gofyn i ni recordio album i blant iddynt ryddhau, felly dyna ‘di’r prif beth byddem yn gweithio arno rhwng rwan a mis Medi. Mae album i blant yn rywbeth doedden ni rioed wedi meddwl amdano cynt a dwi’n meddwl bod yna botensial iddo fod yn rywbeth cyffrous dros ben. Buasai rhyddhau EP yn fuan ac album arall erbyn haf 2015 yn wych, ond mae’n dipyn o sialens dod at ein gilydd i sgwennu i fod yn onest. Cloi ein hunain mewn ryw fwthyn yng nghanol nunlle am bythefnos fysa’n neud y tric bosib!